Partnerzy

Astro-Miejsca


URANIA

100 lat IAU

IAU

Centrum Nauki Kepler

Planetarium Wenus

ERC

Centrum Nauk Przyrodniczych

Orion,serwis,astronomii,PTA

POLSA

Astronomia Nova

Astronarium

forum astronomiczne

IPCN

Portal AstroNet

Puls Kosmosu

Forum Meteorytowe

kosmosnautaNET

kosmosnautaNET

Nauka w Polsce

astropolis

astromaniak

PTMA

PTR

heweliusz

heweliusz

ESA

Astronomers Without Borders

Hubble ESA

Space.com

Space Place

Instructables

Tu pełno nauki

Konkursy

Olimpiady Astronomiczne
Olimpiada Astronomiczna przebiega w trzech etapach.
Zadania zawodów I stopnia są rozwiązywane w warunkach pracy domowej. Zadania zawodów II i III stopnia mają charakter pracy samodzielnej. Zawody finałowe odbywają się w Planetarium Śląskim. Tematyka olimpiady wiąże ze sobą astronomię, fizykę i astronomiczne aspekty geografii. Olimpiady Astronomiczne


Urania Postępy Astronomii - konkurs dla szkół


astrolabium

Organizatorem konkursu astronomicznego jest Fundacja dla Uniwersytetu Jagiellońskiego a patronat nad akcją sprawuje Obserwatorium Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika będące instytutem Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
Zobacz szczegóły »

astrolabium

konkurs, astronomiczny

AstroSklepy

Serwis Astro - 30 lat AstroDoświadczenia!

Astro Schopy
 Firma ScopeDome

Planeta Oczu

Astrocentrum

Wszystko o Nas

Logo SA GW, autor Jacek Patka

Forum Astronomiczne PL


BOINC

Classroom

FB

Księżyc


Data: 15-4-2021 04:04:03

faza

Słońce

Na niebie


La Lune

Mapa Nieba

TheSkyLive

CALSKY

Położenie ISS
The current position of the ISS
tranzyty ISS


The current position of the ISS

Misja KEPLER

ZOONIVERSE odkrywanie planet

EPUP
4270 planet

Astropogoda

Pogoda


sat24, chmury, pogoda


wyładowania atmosferyczne

III Prawo Keplera




Czytelnia


dwumiesięcznik

Urania, numery archiwalne,przedwojenne

Light Pollution

M-WiFi

gwiazdy,zmienne,poradnik,gazeta,pdf,astronomia,pomiary

vademecum, miłośnika, astronomii, dwumiesięcznik, astronomia

astronomia amatorska

KTW'

Astronautilius

KTW'

kreiner, ziemia i wszechświat

kreiner, ziemia i wszechświat

poradnik, miłośnika, astronomii, książka, Tomasz, Rożek

poradnik, miłośnika, astronomii, książka, Rudż, Przemysław

atlas, nieba, książka, astronomia

atlas, księżyca, książka, astronomia

Poradnik Miłośnika Astronomii

Mądre Książki

Dieta niskosodowa kluczem do długiego życia gwiazd

eso ESO Gromada kulista NGC 6752Astronomowie spodziewają się, że gwiazdy takie jak Słońce utracą atmosfery pod koniec swojego życia. Ale nowe obserwacje olbrzymiej gromady gwiazd, wykonane za pomocą należącego do ESO Bardzo Dużego Teleskopu (VLT), pokazały – wbrew wszelkim oczekiwaniom – że większość zbadanych gwiazd w ogóle nie dociera do tego stadium w trakcie swojego życia. Międzynarodowy zespół naukowców odkrył, że ilość sodu w gwiazdach jest bardzo dobrym wskaźnikiem tego, w jaki sposób skończy się ich życie.


Sposób, w który gwiazdy ewoluują i kończą swoje życie, przez wiele lat był uważany za dobrze poznany. Szczegółowe modele komputerowe przewidywały, że gwiazdy o masach podobnych do słonecznej, będą pod koniec życia mieć okres zwany asympotyczną gałęzią olbrzymów (lub AGB) [1], w trakcie którego przechodzą końcowy wybuch procesów termojądrowych i tracą istotną część swojej masy w formie gazu  i pyłu.

Ten wyrzucony materiał [2] służy do utworzenia następnych generacji gwiazd, a cykl utraty masy i ponownych narodzin jest kluczowy dla wyjaśnienia chemicznej ewolucji Wszechświata. Proces ten dostarcza także materiału potrzebnego do formowania się planet, a nawet składników dla życia organicznego

ESO Mapa pokazuje położenie gromady kulistej NGC 6752 w południowej konstelacji Pawia. Zaznaczono wszystkie gwiazdy widoczne gołym okiem w pogodną i ciemną noc. NGC 6752 oznaczono czerwonym okręgiem. Badania tej gromady za pomocą należącego do ESO Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) nieoczekiwanie pokazały, że wiele gwiazd nie przechodzi fazy utraty masy pod koniec swojego życia.

Jednak gdy australijski ekspert od teorii ewolucji gwiazd, Simon Campbell z Monash University Centre for Astrophysics w Melbourne, przejrzał stare publikacje, znalazł kuszące sugestie, że niektóre z gwiazd mogą w jakiś sposób nie postępować według uznanych reguł i całkowicie pomijać fazę AGB. Oto jego opowieść:

„Dla naukowca od modeli gwiazd takie sugestię są szalone! Zgodnie z naszymi modelami wszystkie gwiazdy przechodzą fazę AGB. Dwa razy sprawdziłem wszystkie star badania, ale okazało się, że nie były właściwie przeprowadzone. Postanowiłem samodzielnie zbadać sprawę, pomimo niewielkiego doświadczenia obserwacyjnego.”

Campbell, wraz ze swoim zespołem, użył Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) do starannego zbadania światła pochodzącego od gwiazd gromady kulistej NGC 6752 w południowej konstelacji Pawia. Ta olbrzymia kula starych gwiazd zawiera zarówno pierwszą generację gwiazd, jak i drugą, która uformowała się później [3]. Obie generacje można rozróżnić na podstawie ilości sodu, który zawierają – do mierzenia tych ilości można użyć bardzo dobrej jakości danych z VLT.

„FLAMES, wieloobiektowy spektrograf wysokiej rozdzielczości na VLT, był jedynym instrumentem, który mógł pozwolić nam na uzyskanie dobrej jakości danych dla 130 gwiazd jednocześnie. Pozwolił nam na obserwowanie dużej części gromady kulistej za jednym razem.” dodaje Campbell.

Wyniki okazały się niespodzianką – wszystkie zbadane gwiazdy AGB należały do pierwszej generacji gwiazd, z niewielką zawartością sodu, a żadna z gwiazd drugiej generacji, z większą zawartością sodu, wcale nie stała się gwiazdą AGB. Około 70% gwiazd nie przeszło końcowych procesów termojądrowych i fazy utraty masy [4] [5].

„Wygląda na to, że gwiazdy potrzebuję niskosodowej ‘diety’, aby osiągnąć fazę AGB w swoim starszym wieku. Nasze obserwacje są ważne z kilku powodów. Gwiazdy w tej fazie są najjaśniejszymi w gromadach kulistych – będzie  więc 70% mniej najjaśniejszych gwiazd niż przewiduje teoria.. Oznacza to także, że model komputerowe są niekompletne i powinny zostać poprawione!” podsumowuje Campbell.

Zespół spodziewa się, że podobne rezultaty zostaną osiągnięte przy badaniach innych gromad i w dalszych planowanych obserwacjach.

Uwagi

[1] Gwiazdy AGB otrzymały swoją dziwną nazwę z powodu pozycji na wykresie Hertzsprunga-Russella, przedstawiającym jasność gwiazd względem ich barw.

[2] Przez krótki okres czasu ta wyrzucona materiał jest rzeźbiona przez silne promieniowanie ultrafioletowe od gwiazdy i tworzy mgławicę planetarną (zobacz np. eso1317).

[3] Mimo, że gwiazdy w gromadzie kulistej powstały wszystkie w podobnym czasie, obecnie wiadomo, że systemy te nie są tak proste, jak uważano kiedyś. Zwykle zawierają dwie lub więcej populacji gwiazd o różnych ilościach lekkich pierwiastków chemicznych, takich jak węgiel, azot oraz – kluczowy dla opisywanych badań – sód.

[4] Uważa się, że gwiazdy, które ominęły fazę AGB, będą ewoluować bezpośrednio do helowego białego karła i stopniowo ochładzać się przez wiele miliardów lat.

[5] Naukowcy nie sądzą, że sód sam w sobie jest powodem innego zachowania gwiazd, ale musi on być mocno powiązany z tajemniczą rzeczywistą przyczyną, która pozostaje nieznana.

Więcej informacji

Wyniki badań opublikowano w artykule pt. “Sodium content as a predictor of the advanced evolution of globular cluster stars”, Simon Campbell et al., który 29 maja 2013 r. ukaże się online w czasopiśmie Nature.

Skład zespołu badawczego: Simon W. Campbell (Monash University, Melbourne, Australia), Valentina D’Orazi (Macquarie University, Sydney, Australia; Monash University), David Yong (Australian National University, Canberra, Australia [ANU]), Thomas N. Constantino (Monash University), John C. Lattanzio (Monash University), Richard J. Stancliffe (ANU; Universität Bonn, Niemcy), George C. Angelou (Monash University), Elizabeth C. Wylie-de Boer (ANU), Frank Grundahl (Aarhus University, Dania).

ESO jest wiodącą międzyrządową organizacją astronomiczną w Europie i najbardziej produktywnym obserwatorium astronomicznym na świecie. Jest wspierane przez 15 krajów: Austria, Belgia, Brazylia, Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Hiszpania, Holandia, Niemcy, Portugalia, Szwajcaria, Szwecja, Wielka Brytania oraz Włochy. ESO prowadzi ambitne programy dotyczące projektowania, konstrukcji i użytkowania silnych naziemnych instrumentów obserwacyjnych, pozwalając astronomom na dokonywanie znaczących odkryć naukowych. ESO odgrywa wiodącą rolę w promowaniu i organizowaniu współpracy w badaniach astronomicznych. ESO zarządza trzema unikalnymi, światowej klasy obserwatoriami w Chile: La Silla, Paranal i Chajnantor. W Paranal ESO posiada Bardzo Duży Teleskop (Very Large Telescope), najbardziej zaawansowane na świecie astronomiczne obserwatorium w świetle widzialnym oraz dwa teleskopy do przeglądów. VISTA pracuje w podczerwieni i jest największym na świecie instrumentem do przeglądów nieba, natomiast VLT Survey Telescope to największy teleskop dedykowany przeglądom nieba wyłącznie w zakresie widzialnym. ESO jest europejskim partnerem dla rewolucyjnego teleskopu ALMA, największego istniejącego projektu astronomicznego. ESO planuje obecnie 39-metrowy Ogromnie Wielki Teleskop Europejski (European Extremely Large optical/near-infrared Telescope - E-ELT), który stanie się “największym okiem świata na niebo”.

Kontakt

Krzysztof Czart
Centrum Astronomii UMK



Przeczytaj więcej:

Brak komentarzy. Może czas dodać swój?

Dodaj komentarz

Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.

Oceny

Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się , żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
23,575,896 unikalne wizyty