Partnerzy

Astro-Miejsca


URANIA

100 lat IAU

IAU

Centrum Nauki Kepler

Planetarium Wenus

ERC

Centrum Nauk Przyrodniczych

Orion,serwis,astronomii,PTA

POLSA

Astronomia Nova

Astronarium

forum astronomiczne

IPCN

Portal AstroNet

Puls Kosmosu

Forum Meteorytowe

kosmosnautaNET

kosmosnautaNET

Nauka w Polsce

astropolis

astromaniak

PTMA

PTR

heweliusz

heweliusz

ESA

Astronomers Without Borders

Hubble ESA

Space.com

Space Place

Instructables

Tu pełno nauki

Konkursy

Olimpiady Astronomiczne
Olimpiada Astronomiczna przebiega w trzech etapach.
Zadania zawodów I stopnia są rozwiązywane w warunkach pracy domowej. Zadania zawodów II i III stopnia mają charakter pracy samodzielnej. Zawody finałowe odbywają się w Planetarium Śląskim. Tematyka olimpiady wiąże ze sobą astronomię, fizykę i astronomiczne aspekty geografii. Olimpiady Astronomiczne


Urania Postępy Astronomii - konkurs dla szkół


astrolabium

Organizatorem konkursu astronomicznego jest Fundacja dla Uniwersytetu Jagiellońskiego a patronat nad akcją sprawuje Obserwatorium Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika będące instytutem Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
Zobacz szczegóły »

astrolabium

konkurs, astronomiczny

AstroSklepy

Serwis Astro - 30 lat AstroDoświadczenia!

Astro Schopy
 Firma ScopeDome

Planeta Oczu

Astrocentrum

Wszystko o Nas

Logo SA GW, autor Jacek Patka

Forum Astronomiczne PL


BOINC

Classroom

FB

Księżyc


Data: 14-4-2021 09:55:43

faza

Słońce

Na niebie


La Lune

Mapa Nieba

TheSkyLive

CALSKY

Położenie ISS
The current position of the ISS
tranzyty ISS


The current position of the ISS

Misja KEPLER

ZOONIVERSE odkrywanie planet

EPUP
4270 planet

Astropogoda

Pogoda


sat24, chmury, pogoda


wyładowania atmosferyczne

III Prawo Keplera




Czytelnia


dwumiesięcznik

Urania, numery archiwalne,przedwojenne

Light Pollution

M-WiFi

gwiazdy,zmienne,poradnik,gazeta,pdf,astronomia,pomiary

vademecum, miłośnika, astronomii, dwumiesięcznik, astronomia

astronomia amatorska

KTW'

Astronautilius

KTW'

kreiner, ziemia i wszechświat

kreiner, ziemia i wszechświat

poradnik, miłośnika, astronomii, książka, Tomasz, Rożek

poradnik, miłośnika, astronomii, książka, Rudż, Przemysław

atlas, nieba, książka, astronomia

atlas, księżyca, książka, astronomia

Poradnik Miłośnika Astronomii

Mądre Książki

Losowa Fotka

Samodestrukcyjne procesy gwiazdotwórcze

esoALMA rzuca światło na tajemnicę brakujących galaktyk masywnych

ESO Three-dimensional view of ALMA observations of the outflows from NGC 253Nowe obserwacje z teleskopu ALMA w Chile dały astronomom najlepszy jak do tej pory obraz tego, w jaki sposób gwałtowne procesy powstawania gwiazd mogą wydmuchać gaz z galaktyki i spowodować braki paliwa do tworzenia i ewolucji przyszłych generacji gwiazd. Dramatyczne zdjęcie pokazuje olbrzymi wypływ gazu molekularnego wyrzuconego przez obszary gwiazdotwórcze w niedalekiej Galaktyce w Rzeźbiarzu. Te nowe wyniki pomogą wyjaśnić dziwny niedostatek bardzo masywnych galaktyk we Wszechświecie. Badania opublikowano 25 lipca 2013 r. w czasopiśmie „Nature”.


ESO The starburst galaxy NGC 253 seen with the VISTA and ALMA

Galaktyki — systemy takie jak nasza Droga Mleczna, która zawiera nawet setki miliardów gwiazd — są podstawowymi elementami składowymi kosmosu. Jednym z ambitnych celów współczesnej astronomii jest zrozumienie sposobów, w jaki galaktyki rosną i ewoluują, wraz z kluczowym pytaniem dotyczącym procesów tworzenia gwiazd: co determinuje liczbę nowych gwiazd, które powstaną w galaktyce?

Galaktyka w Rzeźbiarzu, znana także jako NGC 253, jest galaktyką spiralną widoczną w południowym gwiazdozbiorze Rzeźbiarza. Z odległością około 11,5 miliona lat świetlnych od Układu Słonecznego jest jedną z bliższych galaktycznych sąsiadek i najbliższą galaktyką gwiazdotwórczy [1] widoczną na niebie półkuli południowej. Za pomocą Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) astronomowie odkryli falujące kolumny zimnego, gęstego gazu uciekające od centrum dysku galaktycznego.

ESO The galaxy NGC 253 in the constellation of Sculptor

“Dzięki nadzwyczajnej rozdzielczości i czułości ALMA możemy po raz pierwszy zobaczyć wyraźnie masywne koncentracje zimnego gazu przekształcane w dżety przez ekspandujące warstwy intensywnego ciśnienia spowodowanego przez młode gwiazdy” powiedział Alberto Bolatto z University of Maryland (USA), główny autor publikacji. „Ilość gazu, którą wyznaczyliśmy, stanowi dobry dowód, że niektóre z ewoluujących galaktyk tracą więcej gazu niż zyskują. Być może widzimy dzisiejszy przykład procesu bardzo powszechnego we wczesnym Wszechświecie.”

Otrzymane wyniki mogą pomóc w wyjaśnieniu dlaczego astronomowie znaleźli w kosmosie zaskakująco mało galaktyk o dużych masach. Modele komputerowe pokazują, że starsze, czerwieńsze galaktyki powinny mieć znacząco więcej masy i większą liczbę gwiazd niż obserwuje się obecnie. Wydaje się, że galaktyczne wiatry lub wypływy gazu są tak silne, że pozbawiają galaktykę paliwa do tworzenia kolejnej generacji gwiazd [2].

“Struktury te tworzą łuk, który jest prawie idealnie w jednej linii z poprzednio zaobserwowanym wypływem gorącego, zjonizowanego gazu” zauważył Fabian Walter, kierownik zespołu badawczego z Max Planck Institute for Astronomy w Heidelbergu (Niemcy), współautor pracy. „Możemy teraz zobaczyć krok po kroku rozwój wypływów gwiazdotwórczych.”

ESO Wide-field view of NGC 253 from the VLT Survey Telescope

Badacze ustalili, że wielkie ilości gazu molekularnego – każdego roku prawie dziesięć razy więcej niż masa naszego Słońca, a może nawet jeszcze więcej – są wyrzucane z galaktyki z prędkościami pomiędzy 150 000, a 1 000 000 kilometrów na godzinę [3]. Całkowita ilość wyrzuconego gazu może być w sumie większa niż gazu zużywanego w tym samym czasie do utworzenia gwiazd w galaktyce. Utrzymując takie tempo, galaktyka może wyczerpać gaz w ciągu zaledwie 60 milionów lat.

„Dla mnie jest to najlepszy przykład tego, w jaki sposób nowe instrumenty kształtują przyszłość astronomii. Badamy obszary gwiazdotwórczy w NGC 253 i inne pobliskie galaktyki gwiazdotwórczy od prawie dziesięciu lat. Ale przed erą ALMA nie mieliśmy szans na uzyskanie takich detali.” mówi Walter. Do badań użyto wczesnej konfiguracji ALMA z 16 antenami. „To ekscytujące gdy pomyślimy co w przypadku tego typu wypływów pokaże kompletna sieć 66 anten ALMA!” dodaje.

Dalsze badania za pomocą pełnej sieci ALMA pomogą w ustaleniu ostatecznego losu gazu unoszonego przez wiatr, co z kolei odkryje czy napędzane procesami gwiazdotwórczymi wiatry poddają gaz recyklingowi, czy też naprawdę usuwają materiał do tworzenia gwiazd.

Uwagi

[1] Galaktyki gwiazdotwórcze produkują gwiazdy w nadzwyczajnie dużym tempie. NGC 253 jest jednym z najbliższych przykładów tego typu obiektów, w związku z tym jest idealnym celem do badań efektów takiego szaleństwa na ewolucję galaktyki, w której się znajduje.

[2] Wcześniejsze obserwacje pokazały gorętszy, ale znacznie rzadszy gaz przepływający od obszarów gwiazdotwórczych NGC 253, ale samodzielnie miałoby to niewielki, jeśli jakikolwiek, wpływ na los całej galaktyki i jej zdolności do tworzenia przyszłych generacji gwiazd. Nowe dane z ALMA pokazują, że znacznie gęstszy gaz molekularny otrzymuje początkowego „kopniaka” od procesów powstawania nowych gwiazd, a następnie zostaje zmieciony wraz z rzadkim, gorącym gazem na swojej drodze, aż do halo galaktyki.

[3] Mimo że prędkości są duże, mogą być niewystarczające, aby gaz został wyrzucony z galaktyki. Zostanie prawdopodobnie uwięziony w halo galaktyki na wiele milionów lat i być może spadnie powrotem na dysk, powodując nowe epizody tworzenia gwiazd.

Więcej informacji

Wyniki badań przedstawiono w artykule “The Starburst-Driven Molecular Wind in NGC 253 and the Suppression of Star Formation”, Alberto D. Bolatto et al., który ukaże się 25 lipca 2013 r. w Nature.

Skład zespołu badawczego: A. D. Bolatto (Department of Astronomy, Laboratory for Millimeter-wave Astronomy, and Joint Space Institute, University of Maryland, USA), S. R. Warren (University of Maryland), A. K. Leroy (National Radio Astronomy Observatory, Charlottesville, USA), F. Walter (Max-Planck Institut für Astronomie, Heidelberg, Niemcy), S. Veilleux (University of Maryland), E. C. Ostriker (Department of Astrophysical Sciences, Princeton University, USA), J. Ott (National Radio Astronomy Observatory, New Mexico, USA), M. Zwaan (European Southern Observatory, Garching, Niemcy), D. B. Fisher (University of Maryland), A. Weiss (Max-Planck-Institut für Radioastronomie, Bonn, Niemcy), E. Rosolowsky (Department of Physics, University of Alberta, Kanada) oraz J. Hodge (Max-Planck Institut für Astronomie, Heidelberg, Niemcy).

ESO jest wiodącą międzyrządową organizacją astronomiczną w Europie i najbardziej produktywnym obserwatorium astronomicznym na świecie. Jest wspierane przez 15 krajów: Austria, Belgia, Brazylia, Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Hiszpania, Holandia, Niemcy, Portugalia, Szwajcaria, Szwecja, Wielka Brytania oraz Włochy. ESO prowadzi ambitne programy dotyczące projektowania, konstrukcji i użytkowania silnych naziemnych instrumentów obserwacyjnych, pozwalając astronomom na dokonywanie znaczących odkryć naukowych. ESO odgrywa wiodącą rolę w promowaniu i organizowaniu współpracy w badaniach astronomicznych. ESO zarządza trzema unikalnymi, światowej klasy obserwatoriami w Chile: La Silla, Paranal i Chajnantor. W Paranal ESO posiada Bardzo Duży Teleskop (Very Large Telescope), najbardziej zaawansowane na świecie astronomiczne obserwatorium w świetle widzialnym oraz dwa teleskopy do przeglądów. VISTA pracuje w podczerwieni i jest największym na świecie instrumentem do przeglądów nieba, natomiast VLT Survey Telescope to największy teleskop dedykowany przeglądom nieba wyłącznie w zakresie widzialnym. ESO jest europejskim partnerem dla rewolucyjnego teleskopu ALMA, największego istniejącego projektu astronomicznego. ESO planuje obecnie 39-metrowy Ogromnie Wielki Teleskop Europejski (European Extremely Large optical/near-infrared Telescope - E-ELT), który stanie się “największym okiem świata na niebo”.

Linki

Krzysztof Czart
Centrum Astronomii UMK
Brak komentarzy. Może czas dodać swój?

Dodaj komentarz

Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.

Oceny

Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się , żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
23,573,448 unikalne wizyty