Partnerzy

Astro-Miejsca


URANIA

100 lat IAU

IAU

Centrum Nauki Kepler

Planetarium Wenus

ERC

Centrum Nauk Przyrodniczych

Orion,serwis,astronomii,PTA

POLSA

Astronomia Nova

Astronarium

forum astronomiczne

IPCN

Portal AstroNet

Puls Kosmosu

Forum Meteorytowe

kosmosnautaNET

kosmosnautaNET

Nauka w Polsce

astropolis

astromaniak

PTMA

PTR

heweliusz

heweliusz

ESA

Astronomers Without Borders

Hubble ESA

Space.com

Space Place

Instructables

Tu pełno nauki

Konkursy

Olimpiady Astronomiczne
Olimpiada Astronomiczna przebiega w trzech etapach.
Zadania zawodów I stopnia są rozwiązywane w warunkach pracy domowej. Zadania zawodów II i III stopnia mają charakter pracy samodzielnej. Zawody finałowe odbywają się w Planetarium Śląskim. Tematyka olimpiady wiąże ze sobą astronomię, fizykę i astronomiczne aspekty geografii. Olimpiady Astronomiczne


Urania Postępy Astronomii - konkurs dla szkół


astrolabium

Organizatorem konkursu astronomicznego jest Fundacja dla Uniwersytetu Jagiellońskiego a patronat nad akcją sprawuje Obserwatorium Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika będące instytutem Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
Zobacz szczegóły »

astrolabium

konkurs, astronomiczny

AstroSklepy

Serwis Astro - 30 lat AstroDoświadczenia!

Astro Schopy
 Firma ScopeDome

Planeta Oczu

Astrocentrum

Wszystko o Nas

Logo SA GW, autor Jacek Patka

Forum Astronomiczne PL


BOINC

Classroom

FB

Księżyc


Data: 14-4-2021 10:47:51

faza

Słońce

Na niebie


La Lune

Mapa Nieba

TheSkyLive

CALSKY

Położenie ISS
The current position of the ISS
tranzyty ISS


The current position of the ISS

Misja KEPLER

ZOONIVERSE odkrywanie planet

EPUP
4270 planet

Astropogoda

Pogoda


sat24, chmury, pogoda


wyładowania atmosferyczne

III Prawo Keplera




Czytelnia


dwumiesięcznik

Urania, numery archiwalne,przedwojenne

Light Pollution

M-WiFi

gwiazdy,zmienne,poradnik,gazeta,pdf,astronomia,pomiary

vademecum, miłośnika, astronomii, dwumiesięcznik, astronomia

astronomia amatorska

KTW'

Astronautilius

KTW'

kreiner, ziemia i wszechświat

kreiner, ziemia i wszechświat

poradnik, miłośnika, astronomii, książka, Tomasz, Rożek

poradnik, miłośnika, astronomii, książka, Rudż, Przemysław

atlas, nieba, książka, astronomia

atlas, księżyca, książka, astronomia

Poradnik Miłośnika Astronomii

Mądre Książki

Dziwaczne ustawienie mgławic planetarnych

eso Dwubiegunowa mgławica planetarna NGC 6537 Dwubiegunowa mgławica planetarna NGC 6537
Zdjęcie pokazuje przykładową dwubiegunową mgławicę planetarną o nazwie NGC 6537. Wykonano je za pomocą Teleskopu Nowej Technologii (NTT - New Technology Telescope) w Obserwatorium ESO La Silla. Kształt, przypominający motyla lub hantle, został utworzony gdy podobna do Słońca gwiazda dotarła do końca swojego życia i wywiała zewnętrzna warstwy w przestrzeń kosmiczną. W przypadku mgławic dwubiegunowych materia jest kierowana w stronę biegunów starzejącej się gwiazdy, tworząc charakterystyczną strukturę z dwoma płatami.
Obserwacje wykorzystujące NTT oraz Teleskop Hubble'a doprowadziły do odkrycia, że dwubiegunowe mgławice planetarne położone w centralnym zgrubieniu Drogi Mlecznej wydają się być dziwnie usytuowane na niebie - co jest wynikiem zaskakującym, biorąc pod uwagę ich różnorodny i chaotyczny sposób powstawania.
NGC 6537, która znajduje się znacznie bliżej Ziemi, nie była częścią badań.
Źródło: ESO
Astronomowie użyli należącego do ESO Teleskopu Nowej Technologii (NTT) oraz należącego do NASA/ESA Kosmicznego Teleskopu Hubble'a (HST) do zbadania ponad 100 mgławic planetarnych w centralnym zgrubieniu naszej Galaktyki. Odkryli, że członkowie tej kosmicznej rodziny w kształcie motyli, są w tajemniczy sposób nachyleni względem płaszczyzny Galaktyki – rezultat zaskakujący, gdy weźmiemy pod uwagę różne historie i własności obiektów.


Końcowe stadia życia gwiazdy dla gwiazdy takiej jak nasze Słońce prowadzą do wywiewania zewnętrznych warstw w otaczającą przestrzeń i utworzenia obiektu znanego jako mgławica planetarna, w bardzo szerokim zakresie pięknych kształtów. Jeden z typów takich mgławic, znany jako dwubiegunowe mgławice planetarne, tworzy upiorne klepsydry albo kształty motyla wokół swoich gwiazd.

Wszystkie zbadane mgławice powstały w różnych miejscach i mają różne własności. Żadna z indywidualnych mgławic, albo gwiazd, które je uformowały, nie oddziaływała z inną mgławicą planetarną. Jednak nowe badania astronomów z University of Manchester (Wielka Brytania) pokazują zaskakujące podobieństwa pomiędzy niektórymi z mgławic: wiele z nich układa się na niebie w taki sam sposób [1].

Galeria dwubiegunowych mgławic planetarnych Galeria dwubiegunowych mgławic planetarnych
Grupowy portret pokazuje cztery dwubiegunowe mgławice planetarne sfotografowane teleskopami ESO. Badania podobnych obiektów w centralnym zgrubieniu Drogi Mlecznej doprowadziły do odkrycia niespodziewanego ułożenia obiektów. Obiekty pokazane na zdjęciu są znacznie bliżej Ziemi niż te, których dotyczyły nowe badania, ale demonstrują różnorodność form tych spektakularnych obiektów.
Na zdjęciu,zaczynając od lewego górnego rogu: Mgławica Hantle (Messier 27), NGC 6302, NGC 5189, Fleming 1.
Źródło: ESO

„To naprawdę zaskakujące odkrycie i jeśli się potwierdzi, bardzo ważne” wyjaśnia Bryan Rees z University of Manchester, jeden z dwóch autorów publikacji. „Wiele z tych zwiewnych motyli wydaje się mieć swoje dłuższe osie ustawione wzdłuż płaszczyzny naszej galaktyki.  Korzystając ze zdjęć zarówno z Teleskopu Hubble’a, jak i NTT, mogliśmy uzyskać bardzo dobry wgląd w te obiekty i szczegółowo je zbadać.”

Astronomowie zbadali 130 mgławic planetarnych w centralnym zgrubieniu Drogi Mlecznej. Zidentyfikowali trzy różne typy [2] i ustalili dokładnie ich charakterystyki i wygląd.

„Dwie z populacji były nachylone na niebie kompletnie losowo, tak jak oczekiwano. Ale w przypadku trzeciej – mgławic dwubiegunowych – odkryliśmy zaskakującą preferencję jednego kierunku” mówi drugi z autorów publikacji, Albert Zijlstra, również z University of Manchester. „O ile jakiekolwiek zgodne ustawienie jest już niespodzianką, to takie nasilenie zjawiska w centralnym obszarze galaktyki jest jeszcze bardziej niespodziewane.”

Uważa się, że mgławice planetarne są rzeźbione dzięki rotacji systemu gwiazdowego, z którego się uformowały. Jest to zależne od własności tego systemu – na przykład, czy jest podwójny [3], albo czy posiada planety , w obu przypadkach może to mieć znaczny wpływ na powstanie bąbla mgławicy. Kształty mgławic dwubiegunowych należą do najbardziej ekstremalnych i powstają prawdopodobnie na skutek dżetów wyrzucających masę z układu podwójnego prostopadle do orbity.

„Ustawienie, które obserwujemy dla mgławic dwubiegunowych wskazuje na coś dziwnego odnośnie systemów gwiazdowych w centralnym zgrubieniu galaktycznym” wyjaśnia Rees. „W ich przypadku w celu ustawienie się w linii w sposób taki, jak widzimy, systemy gwiazdowe, z których powstały, muszą rotować prostopadle do obłoków międzygwiazdowych, z których się uformowały, co jest bardzo dziwne.”

Kształty tych mgławic zależą od własności gwiazd progenitorów, ale nowe wyniki sugerują istnienie jeszcze innego tajemniczego czynnika. Oprócz złożonych charakterystyk gwiazdowych rolę odgrywają te dotyczące Drogi Mlecznej. Całe centralne zgrubienie obraca się wokół centrum galaktyki. Zgrubienie może mieć większy wpływ niż do tej pory sądzono, nawet na całą galaktykę – poprzez swoje pole magnetyczne. Astronomowie sugerują, że uporządkowane zachowanie mgławic planetarnych może być spowodowane przez istnienie silnych pól magnetycznych przy tworzeniu się zgrubienia galaktycznego.

Ponieważ mgławice bliżej naszego domu nie układają się w ten sam uporządkowany sposób, pola te musiały być wiele razy silniejsze niż obserwujemy obecnie w naszym sąsiedztwie [4].

„Możemy wiele dowiedzieć się badając te obiekty” podsumowuje Zijlstra. „Jeżeli rzeczywiście zachowują się w tak nieoczekiwany sposób, będzie to mieć konsekwencje nie tylko dla przeszłości pojedynczych gwiazd, ale i całej nasze galaktyki.”

Uwagi

[1] “Dłuższa oś” dwubiegunowej mgławicy planetarnej przebiega przez skrzydła motyla, natomiast “krótsza oś” przez jego ciało.

[2] Kształty mgławic planetarnych zostały podzielone na trzy typy, według następującej konwencji: eliptyczne, posiadające lub nieposiadające wyrównanej wewnętrznej struktury oraz dwubiegunowe.

[3] Układ podwójny obejmuje dwie gwiazdy krążące wokół wspólnego centrum grawitacji.

[4] Bardzo mało wiadomo na temat pochodzenia i charakterystyk pola magnetycznego, które występowało w naszej galaktyce, gdy była młoda, nie jest więc jasne czy z upływem czasu stało się silniejsze, czy słabsze.

Więcej informacji

Wyniki badań opublikowano w artykule pt. "Alignment of the Angular Momentum Vectors of Planetary Nebulae in the Galactic Bulge", który ukaże się w Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.

Skład zespołu badawczego: B. Rees (University of Manchester, Wielka Brytania) i A. A. Zijlstra (University of Manchester, Wielka Brytania). Bryan Rees zajął się badaniami astronomicznymi w późnym wieku – zdecydował się zrobić doktorat po wczesnym przejściu na emeryturę, niniejsza praca jest częścią jego pracy doktorskiej.

ESO jest wiodącą międzyrządową organizacją astronomiczną w Europie i najbardziej produktywnym obserwatorium astronomicznym na świecie. Jest wspierane przez 15 krajów: Austria, Belgia, Brazylia, Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Hiszpania, Holandia, Niemcy, Portugalia, Szwajcaria, Szwecja, Wielka Brytania oraz Włochy. ESO prowadzi ambitne programy dotyczące projektowania, konstrukcji i użytkowania silnych naziemnych instrumentów obserwacyjnych, pozwalając astronomom na dokonywanie znaczących odkryć naukowych. ESO odgrywa wiodącą rolę w promowaniu i organizowaniu współpracy w badaniach astronomicznych. ESO zarządza trzema unikalnymi, światowej klasy obserwatoriami w Chile: La Silla, Paranal i Chajnantor. W Paranal ESO posiada Bardzo Duży Teleskop (Very Large Telescope), najbardziej zaawansowane na świecie astronomiczne obserwatorium w świetle widzialnym oraz dwa teleskopy do przeglądów. VISTA pracuje w podczerwieni i jest największym na świecie instrumentem do przeglądów nieba, natomiast VLT Survey Telescope to największy teleskop dedykowany przeglądom nieba wyłącznie w zakresie widzialnym. ESO jest europejskim partnerem dla rewolucyjnego teleskopu ALMA, największego istniejącego projektu astronomicznego. ESO planuje obecnie 39-metrowy Ogromnie Wielki Teleskop Europejski (European Extremely Large optical/near-infrared Telescope - E-ELT), który stanie się “największym okiem świata na niebo”.

Linki


Krzysztof Czart
Centrum Astronomii UMK
Brak komentarzy. Może czas dodać swój?

Dodaj komentarz

Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.

Oceny

Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się , żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
23,573,600 unikalne wizyty