Partnerzy

Astro-Miejsca


URANIA

100 lat IAU

IAU

Centrum Nauki Kepler

Planetarium Wenus

ERC

Centrum Nauk Przyrodniczych

Orion,serwis,astronomii,PTA

POLSA

Astronomia Nova

Astronarium

forum astronomiczne

IPCN

Portal AstroNet

Puls Kosmosu

Forum Meteorytowe

kosmosnautaNET

kosmosnautaNET

Nauka w Polsce

astropolis

astromaniak

PTMA

PTR

heweliusz

heweliusz

ESA

Astronomers Without Borders

Hubble ESA

Space.com

Space Place

Instructables

Tu pełno nauki

Konkursy

Olimpiady Astronomiczne
Olimpiada Astronomiczna przebiega w trzech etapach.
Zadania zawodów I stopnia są rozwiązywane w warunkach pracy domowej. Zadania zawodów II i III stopnia mają charakter pracy samodzielnej. Zawody finałowe odbywają się w Planetarium Śląskim. Tematyka olimpiady wiąże ze sobą astronomię, fizykę i astronomiczne aspekty geografii. Olimpiady Astronomiczne


Urania Postępy Astronomii - konkurs dla szkół


astrolabium

Organizatorem konkursu astronomicznego jest Fundacja dla Uniwersytetu Jagiellońskiego a patronat nad akcją sprawuje Obserwatorium Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika będące instytutem Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
Zobacz szczegóły »

astrolabium

konkurs, astronomiczny

AstroSklepy

Serwis Astro - 30 lat AstroDoświadczenia!

Astro Schopy
 Firma ScopeDome

Planeta Oczu

Astrocentrum

Wszystko o Nas

Logo SA GW, autor Jacek Patka

Forum Astronomiczne PL


BOINC

Classroom

FB

Księżyc


Data: 15-4-2021 04:33:04

faza

Słońce

Na niebie


La Lune

Mapa Nieba

TheSkyLive

CALSKY

Położenie ISS
The current position of the ISS
tranzyty ISS


The current position of the ISS

Misja KEPLER

ZOONIVERSE odkrywanie planet

EPUP
4270 planet

Astropogoda

Pogoda


sat24, chmury, pogoda


wyładowania atmosferyczne

III Prawo Keplera




Czytelnia


dwumiesięcznik

Urania, numery archiwalne,przedwojenne

Light Pollution

M-WiFi

gwiazdy,zmienne,poradnik,gazeta,pdf,astronomia,pomiary

vademecum, miłośnika, astronomii, dwumiesięcznik, astronomia

astronomia amatorska

KTW'

Astronautilius

KTW'

kreiner, ziemia i wszechświat

kreiner, ziemia i wszechświat

poradnik, miłośnika, astronomii, książka, Tomasz, Rożek

poradnik, miłośnika, astronomii, książka, Rudż, Przemysław

atlas, nieba, książka, astronomia

atlas, księżyca, książka, astronomia

Poradnik Miłośnika Astronomii

Mądre Książki

Losowa Fotka

Czysta i schludna galaktyczna sąsiadka Drogi Mlecznej

eso IC 1613 Galaktyka karłowata IC 1613
This image, captured with the OmegaCAM camera on ESO’s VLT Survey Telescope in Chile, shows an unusually clean small galaxy. IC 1613 contains very little cosmic dust, allowing astronomers to explore its contents with great clarity.
Źródło: ESO
Wiele galaktyk jest przepełnionych pyłem, a inne posiadają tylko sporadyczne ciemne pasma nieprzezroczystej kosmicznej sadzy kłębiące się wśród gazu i gwiazd. Jednak obiekt na niniejszym zdjęciu, wykonanym za pomocą kamery OmegaCAM na teleskopie VLT Survey Telescope (VST) w Chile, jest nietypowy – to małą galaktyka o nazwie IC 1613, istna czyścioszka! IC 1613 zawiera bardzo mało kosmicznego pyłu, co pozwala astronomom na dokładne badanie jej zawartości. To nie tylko kwestia wyglądu: czystość galaktyki jest kluczowa dla zrozumienia Wszechświata wokół nas.


IC 1613 to galaktyka karłowata w konstelacji Wieloryba. Niniejsze zdjęcie z VST [1] pokazuje niekonwencjonalne piękno galaktyki, w dużych szczegółach wszystkie rozproszone gwiazdy i jasny, różowy gaz.

Niemiecki astronom Max Wolf odkrył słabą mgiełkę IC 1613 w 1906 roku. W roku 1928 jego roadk Walter Baade użył potężniejszego 2,5-metrowego teleskopu w Mount Wilson Observatory w Kalifornii i rozdzielił pojedyncze gwiazdy w galaktyce. Z tych obserwacji astronomowie odkryli, że galaktyki musi znajdować się całkiem blisko Drogi Mlecznej, gdyż rozdzielenie indywidualnych gwiazd jest możliwe jedynie dla najbliższych galaktyk.

Od tamtego czasu astronomowie potwierdzili, że IC 1613 faktycznie jest członkinią Grupy Lokalnej, zbiorowiska ponad 50 galaktyk, które obejmuje naszą rodzimą Drogę Mleczną. IC 1613 znajduje się w odległości ponad 2,3 miliona lat świetlnych do nas. Z powodu bliskości jest względnie dobrze zbadana. Astronomowie stwierdzili, że jest to nieregularna galaktyka karłowata, której brakuje wielu struktur takich jak gwiezdny dysk odnajdywany w niektórych innych drobnych galaktykach.

IC 1613 Galaktyka karłowata IC 1613 w konstelacji Cetus - Wieloryb
This chart shows the position of the nearby, but very faint, galaxy IC 1613 in the constellation of Cetus (The Sea Monster). Most of the stars visible to the naked eye on a clear and dark night are shown. The galaxy itself has a very low surface brightness and is very hard to spot visually.
Źródło:ESO/IAU and Sky & Telescope

Jednak brak formy IC 1613 nadrabia czystością. Odległość do IC 1613 znamy z bardzo dużą precyzją, częściowo z powodu nietypowo małego poziomu pyłu znajdującego się zarówno w galaktyce, jak i na linii widzenia z Drogi Mlecznej – co pozwala na znacznie lepsze obserwacje [2].

Drugim powodem precyzyjnego poznania odległości do IC 1613 jest fakt, że galaktyka ta zawiera liczne gwiazdy dwóch typów: cefeidy oraz gwiazdy typu RR Lyrae [3]. Gwiazdy obu typów rytmicznie pulsują w sposób charakterystyczny rosnąć i jaśniejąc w określonych odstępach czasu (eso1311).

Jak wiemy z naszego codziennego życia na Ziemi,świecące obiekty, takie jak żarówki albo świeczki, wydają się tym ciemniejsze, im są dalej od nas. Astronomowie mogą użyć tej prostej logiki do ustalenia jak daleko od nas są obiekty we Wszechświecie – o ile wiedzą jak jasny jest dany obiekt naprawę.

Cefeidy i gwiazdy typu RR Lyrae mają specjalną własność, że ich okres pojaśnienia i pociemnienia jest bezpośrednio związany z ich prawdziwą jasnością. Mierząc jak szybko się zmieniają, astronomowie mogą ustalić ten parametr, a następnie mogą porównać uzyskane wartości z jasnością widoczną na niebie i policzyć jak daleko od nas muszą być, aby wyglądały tak jak prezentują się na niebie.

Gwiazdy dla których znana jest ich prawdziwa jasność mogą służyć jako świece standardowe, jak mówią astronomowie – tak jak świeca o określonej jasności będzie dobrym wskaźnikiem odległości w oparciu o jej obserwowaną jasność jej płomienia.

Używając świec standardowych – takich jak gwiazdy zmienne w IC 1613 i mniej powszechne wybuchy supernowych typu Ia, które są widoczne ze znacznie dalszych kosmicznych odległości – astronomowie mogą połączyć wszystko razem w kosmiczną drabinę odległości, sięgając coraz głębiej w kosmos.

Dekady temu IC 1613 pomogła astronomom ustalić w jaki sposób wykorzystać gwiazdy zmienne do wykonania mapy wielkich połaci Wszechświata. Nieźle jak na małą, bezkształtną galaktykę.

Uwagi

[1] OmegaCAM to kamera złożona z 32 oraz 256 milionów pikseli, zamontowana na 2,6-metrowym teleskopie VST w Obserwatorium Paranal w Chile. Kliknij tutaj , aby zobaczyć więcej zdjęć wykonanych za pomocą OmegaCAM.

[2] Kosmiczny pył jest zbudowany z różnych cięższych pierwiastków, takich jak węgiel i żelazo, a także z większych, ziarnistych molekuł. Ale pył nie tylko blokuje światło, czyniąc otoczone pyłem obiekty trudniejsze do zobaczenia, ale także bardziej rozprasza światło niebieskie. W efekcie kosmiczny pył powoduje, że obiekt wydają się bardziej czerwone niż są w rzeczywistości, gdy patrzymy na nie przez teleskopy. Astronomowie uwzględniają to poczerwienienie podczas badania obiektów. Nadal im mniejsze poczerwienienie, tym precyzyjniejsze obserwacje można uzyskać.

[3] Oprócz dwóch Obłoków Magellana, IC 1613 jest jedyną nieregularną galaktyką karłowatą, w Grupie Lokalnej, u której zidentyfikowano gwiazdy typu RR Lyrae.

Więcej informacji

ESO jest wiodącą międzyrządową organizacją astronomiczną w Europie i najbardziej produktywnym obserwatorium astronomicznym na świecie. Wspiera je 16 krajów: Austria, Belgia, Brazylia, Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Hiszpania, Holandia, Niemcy, Polska, Portugalia, Szwajcaria, Szwecja, Wielka Brytania oraz Włochy. ESO prowadzi ambitne programy dotyczące projektowania, konstrukcji i użytkowania silnych naziemnych instrumentów obserwacyjnych, pozwalając astronomom na dokonywanie znaczących odkryć naukowych. ESO odgrywa wiodącą rolę w promowaniu i organizowaniu współpracy w badaniach astronomicznych. ESO zarządza trzema unikalnymi, światowej klasy obserwatoriami w Chile: La Silla, Paranal i Chajnantor. W Paranal ESO posiada teleskop VLT (Very Large Telescope - Bardzo Duży Teleskop), najbardziej zaawansowane na świecie astronomiczne obserwatorium w świetle widzialnym oraz dwa teleskopy do przeglądów. VISTA pracuje w podczerwieni i jest największym na świecie instrumentem do przeglądów nieba, natomiast VLT Survey Telescope to największy teleskop dedykowany przeglądom nieba wyłącznie w zakresie widzialnym. ESO jest głównym partnerem ALMA, największego istniejącego projektu astronomicznego. Z kolei na Cerro Armazones, niedaleko Paranal, ESO buduje 39-metrowy teleskop E-ELT (European Extremely Large Telescope - Ekstremalnie Wielki Teleskop Europejski), który stanie się “największym okiem świata na niebo”.

Linki

Krzysztof Czart
Centrum Astronomii UMK



Przeczytaj więcej:

Brak komentarzy. Może czas dodać swój?

Dodaj komentarz

Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.

Oceny

Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się , żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
23,575,992 unikalne wizyty