Partnerzy

Astro-Miejsca


URANIA

100 lat IAU

IAU

Centrum Nauki Kepler

Planetarium Wenus

ERC

Centrum Nauk Przyrodniczych

Orion,serwis,astronomii,PTA

POLSA

Astronomia Nova

Astronarium

forum astronomiczne

IPCN

Portal AstroNet

Puls Kosmosu

Forum Meteorytowe

kosmosnautaNET

kosmosnautaNET

Nauka w Polsce

astropolis

astromaniak

PTMA

PTR

heweliusz

heweliusz

ESA

Astronomers Without Borders

Hubble ESA

Space.com

Space Place

Instructables

Tu pełno nauki

Konkursy

Olimpiady Astronomiczne
Olimpiada Astronomiczna przebiega w trzech etapach.
Zadania zawodów I stopnia są rozwiązywane w warunkach pracy domowej. Zadania zawodów II i III stopnia mają charakter pracy samodzielnej. Zawody finałowe odbywają się w Planetarium Śląskim. Tematyka olimpiady wiąże ze sobą astronomię, fizykę i astronomiczne aspekty geografii. Olimpiady Astronomiczne


Urania Postępy Astronomii - konkurs dla szkół


astrolabium

Organizatorem konkursu astronomicznego jest Fundacja dla Uniwersytetu Jagiellońskiego a patronat nad akcją sprawuje Obserwatorium Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika będące instytutem Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
Zobacz szczegóły »

astrolabium

konkurs, astronomiczny

AstroSklepy

Serwis Astro - 30 lat AstroDoświadczenia!

Astro Schopy
 Firma ScopeDome

Planeta Oczu

Astrocentrum

Wszystko o Nas

Logo SA GW, autor Jacek Patka

Forum Astronomiczne PL


BOINC

Classroom

FB

Księżyc


Data: 14-4-2021 19:38:09

faza

Słońce

Na niebie


La Lune

Mapa Nieba

TheSkyLive

CALSKY

Położenie ISS
The current position of the ISS
tranzyty ISS


The current position of the ISS

Misja KEPLER

ZOONIVERSE odkrywanie planet

EPUP
4270 planet

Astropogoda

Pogoda


sat24, chmury, pogoda


wyładowania atmosferyczne

III Prawo Keplera




Czytelnia


dwumiesięcznik

Urania, numery archiwalne,przedwojenne

Light Pollution

M-WiFi

gwiazdy,zmienne,poradnik,gazeta,pdf,astronomia,pomiary

vademecum, miłośnika, astronomii, dwumiesięcznik, astronomia

astronomia amatorska

KTW'

Astronautilius

KTW'

kreiner, ziemia i wszechświat

kreiner, ziemia i wszechświat

poradnik, miłośnika, astronomii, książka, Tomasz, Rożek

poradnik, miłośnika, astronomii, książka, Rudż, Przemysław

atlas, nieba, książka, astronomia

atlas, księżyca, książka, astronomia

Poradnik Miłośnika Astronomii

Mądre Książki

Losowa Fotka

Głodująca czarna dziura przemieniła jasną galaktykę w ciemną

eso Markarian 1018,ESO The active galaxy Markarian 1018
This image from the MUSE instrument on ESO’s Very Large Telescope shows the active galaxy Markarian 1018, which has a supermassive black hole at its core. The faint loops of light around the galaxy are a result of its interaction and merger with another galaxy in the recent past.
Źródło:ESO/CARS survey
Zagadka rzadkiej zmiany zachowania supermasywnej czarnej dziury w centrum odległej galaktyki została rozwiązana przez międzynarodowy zespół astronomów korzystający z należącego do ESO teleskopu VLT oraz z obsługiwanego przez NASA/ESA Kosmicznego Teleskopu Hubble’a oraz z należącego do NASA Obserwatorium Rentgenowskiego Chandra. Wydaje się, że czarna dziura przechodzi ciężkie czasy i już nie ma wystarczająco dużo paliwa, aby jej otoczenie świeciło.


Wiele galaktyk posiada niezwykle jasne jądra zasilane przez supermasywne czarne dziury. Jądra te czynią „galaktyki aktywne” jednymi z najjaśniejszych obiektów we Wszechświecie. Uważa się, że świecą tak jasno, ponieważ gorąca materia mocno świeci gdy spada na czarną dziurę, co jest znane jako proces akrecji. Takie jasne światło może drastycznie różnić się pomiędzy galaktykami aktywnymi, dlatego astronomowie podzielili je na kilka typów, w oparciu o własności emitowanego światła [1].

U części tego typu galaktyk obserwowano dramatyczne zmiany w przeciągu zaledwie 10 lat: mgnieniu oka w astronomicznej skali czasu. Jednak galaktyka aktywna w niniejszych badaniach, Markarian 1018, wyróżnia się zmieniając typ już drugi raz, powracając z powrotem do swojej początkowe klasyfikacji w ciągu pięciu lat. Obserwowano trochę galaktyk, które dokonały pełnego cyklu zmian, ale nigdy przedtem nie zbadano żadnej aż tak dokładnie.

Markarian 1018,ESO The sky around the active galaxy Markarian 1018
This wide-field image shows the sky around the faint active galaxy Markarian 1018. The picture was assembled from images forming part of the Digitized Sky Survey 2. The galaxy itself is at the centre of the picture and faint evidence of its recent merger can be seen in the form of tails and loops.
Źródło:ESO/Digitized Sky Survey 2. Acknowledgement: Davide De Martin

Odkrycie zmiennej natury galaktyki Markarian 1018 było nadprogramowym wynikiem przeglądu Close AGN Reference Survey (CARS), projektu we współpracy pomiędzy ESO, a innymi organizacjami w celu zbierania informacji o 40 pobliskich galaktykach z aktywnymi jądrami. Rutynowe obserwacje obiektu Markarian 1018 przy pomocy Multi-Unit Spectroscopic Explorer (MUSE), zainstalowanego na teleskopie VLT, ujawniły zaskakującą zmianę w świetle emitowanym przez galaktykę.

Byliśmy zdumieni, gdy zobaczyliśmy tak rzadkie i dramatyczne zmiany w Markarian 1018”, powiedziala Rebecca McElroy, główna autorka publikacji o odkryciu i doktorantka na University of Sydney i ARC Centre of Excellence for All Sky Astrophysics (CAASTRO).

Szansa obserwacji galaktyki tak krótko po tym, jak zaczęła słabnąć, była nieoczekiwaną sposobnością do dowiedzenia się co czyni, że te galaktyki tak się zachowują. Jak wyjaśnia Bernd Husemann, kierownik projektu CARS i główny autor drugiej z publikacji związanych z odkryciem: Mieliśmy szczęście, że wykryliśmy zdarzenie w zaledwie 3-4 lata po tym, jak zaczęło się osłabianie blasku, więc mogliśmy rozpocząć kampanię monitorującą, aby szczegółowo zbadać fizykę akrecji w galaktykach aktywnych, której nie można było tak dogłębnie poznać wcześniej.”

Zespół badawczy maksymalnie wykorzystał szansę i jako swój priorytet przyjął sprawdzenie jaki proces w Markanian 1018 powoduje tak drastyczne zmiany jasności. Przyczyną może być jedno z wielu zjawisk astrofizycznych, ale udało się wykluczyć czarną dziurę przyciągającą i konsumującą pojedynczą gwiazdę [2] oraz poddać w wątpliwość możliwość przesłaniania przez gaz [3]. Prawdziwy mechanizm odpowiedzialny za niespodziewaną zmienność Markarian 1018 pozostał jednak zagadką po pierwszej turze obserwacji.

Jednak naukowcom udało się zebrać dodatkowe dane po uzyskaniu czasu obserwacyjnego na Kosmicznym Teleskopie Hubble’a oraz Obserwatorium Rentgenowskim Chandra. Dzięki nowym danym udało się rozwikłać zagadkę – czarna dziura powoli gaśnie ponieważ przechodzi okres braku akrecji materii.

Jest możliwe, że ta głodówka została spowodowana przerwą w napływie paliwa” powiedziała Rebecca McElroy. Intrygującą możliwością jest kwestia, iż mogło to zostać spowodowane oddziaływaniem z drugą supermasywną czarną dziurą”. Taki układ podwójny czarnych dziur jest całkiem możliwą sytuacją dla Markarian 1018, ponieważ galaktyka jest wynikiem wielkiego połączenia się dwóch galaktyk, z których każda przypuszczalnie zawierała w swoim centrum supermasywną czarną dziurę.

Badania nad mechanizmami powodującymi zmiany wyglądu galaktyk aktywnych, takich jak Markarian 1018, nadal trwają. Zespół musiał pracować szybko, aby ustalić co powoduje powrót Markarian 1018 do świata cieni” komentuje Bernd Husemann. Trwa kampania monitorująca obiekt przy pomocy teleskopów ESO i innych instrumentów, która pozwoli nam bardziej szczegółowo zbadać ciekawy świat głodujących czarnych dziur i zmieniających się galaktyk aktywnych.”

Uwagi

[1] Najjaśniejsze z galaktyk aktywnych są kwazarami, w których jasne jądra mają blask większy niż reszta galaktyki. Inną, mniej ekstremalną, klasą są galaktyki Seyferta. Pierwotnie została opracowana metoda, która używała jasności i widma emisyjnego – wykresu mocy promieniowania emitowanego na różnych długościach fali – aby rozróżnić pomiędzy dwoma typami galaktyk Seyferta, typem 1 i typem 2, ale potem wprowadzono dodatkowe elementy klasyfikacji, takie jak typ 1.9.

[2] Takie epizody pływowego rozrywania zachodzą gdy gwiazd przemieści się zbyt blisko supermasywnej czarnej dziury i zostaje rozerwana przez ekstremalne pływowe siły grawitacyjne. Skutkuje to gwałtownym wzrostem jasności centralnego obszaru, która następnie powoli słabnie przez okres lat. Obserwowane zmiany jasności Markarian 1018 nie pasują do schematu takiego wydarzenia.

[3] Przełanianie przez gaz może wpływać na klasywfikację galaktyki aktywnej, ponieważ blokowana jest linia widzenia. Gaz przemieszcza się przed jasnym jądrem galaktyki niczym mgła przed reflektorami samochodu i osłabia światło przechodzące przez nią. Wpływa także na widmo galaktyki, co może powodować zmianę klasyfikacji.

Więcej informacji

Wyniki badań zaprezentowano w dwóch artykułach pt.: „Mrk 1018 returns to the shadows after 30 years as a Seyfert 1” oraz “What is causing Mrk 1018’s return to the shadows after 30 years?”, które ukażą się jako listy w czasopiśmie Astronomy & Astrophysics.

Skład zespołu badawczego: B. Husemann (ESO, Garching, Niemcy), T. Urrutia (Leibniz-Institut für Astrophysik Potsdam, Poczdam, Niemcy), G. R. Tremblay (Yale Center for Astronomy and Astrophysics, New Haven, USA), M. Krumpe (Leibniz-Institut für Astrophysik Potsdam, Poczdam, Niemcy), J. Dexter (Max-Planck-Institut für extraterrestrische Physik, Garching, Niemcy), V. N. Bennert (Physics Department, California Polytechnic State University, USA), G. Busch (I. Physikalisches Institut, Universität zu Köln, Germany), F. Combes (LERMA, Observatoire de Paris, Francja), S. M. Croom (Sydney Institute for Astronomy, Sydney, Australia & ARC Centre of Excellence for All-sky Astrophysics), T. A. Davis (School of Physics & Astronomy, Cardiff University, Wielka Brytania), A. Eckart (I. Physikalisches Institut Universität zu Köln, Niemcy; Max-Planck-Institut für Radioastronomie, Bonn, Niemcy), R. E. McElroy (Sydney Institute for Astronomy, Sydney, Australia & ARC Centre of Excellence for All-sky Astrophysics), M. Pérez-Torres (Instituto de Astrofísica de Andalucía, Granada, Hiszpania), M. Powell (Yale Center for Astronomy and Astrophysics, New Haven, USA) oraz J. Scharwächter (Gemini Observatory, Northern Operations Center, Hawaii, USA).

ESO jest wiodącą międzyrządową organizacją astronomiczną w Europie i najbardziej produktywnym obserwatorium astronomicznym na świecie. Wspiera je 16 krajów: Austria, Belgia, Brazylia, Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Hiszpania, Holandia, Niemcy, Polska, Portugalia, Szwajcaria, Szwecja, Wielka Brytania oraz Włochy. ESO prowadzi ambitne programy dotyczące projektowania, konstrukcji i użytkowania silnych naziemnych instrumentów obserwacyjnych, pozwalając astronomom na dokonywanie znaczących odkryć naukowych. ESO odgrywa wiodącą rolę w promowaniu i organizowaniu współpracy w badaniach astronomicznych. ESO zarządza trzema unikalnymi, światowej klasy obserwatoriami w Chile: La Silla, Paranal i Chajnantor. W Paranal ESO posiada teleskop VLT (Very Large Telescope - Bardzo Duży Teleskop), najbardziej zaawansowane na świecie astronomiczne obserwatorium w świetle widzialnym oraz dwa teleskopy do przeglądów. VISTA pracuje w podczerwieni i jest największym na świecie instrumentem do przeglądów nieba, natomiast VLT Survey Telescope to największy teleskop dedykowany przeglądom nieba wyłącznie w zakresie widzialnym. ESO jest głównym partnerem ALMA, największego istniejącego projektu astronomicznego. Z kolei na Cerro Armazones, niedaleko Paranal, ESO buduje 39-metrowy teleskop E-ELT (European Extremely Large Telescope - Ekstremalnie Wielki Teleskop Europejski), który stanie się “największym okiem świata na niebo”.

Linki

Krzysztof Czart


Brak komentarzy. Może czas dodać swój?

Dodaj komentarz

Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.

Oceny

Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się , żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
23,574,850 unikalne wizyty