21-02-2018
Nawigacja
Kalendarz
<< Luty 2018 >>
Po Wt Śr Cz Pi So Ni
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28        
Dzisiaj: Jutro: Więcej...:
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie możesz się zalogować?
Poproś o nowe hasło
OstatnieFoto

2018

2018

2018

2018

Plakat Wieczoru Kepl...
Partnerzy
Spacerem po Niebie Gwiaździstym

astrofotografia

CK

Urząd Miasta Żagań

Muzeum Obozów Jenieckich w Żaganiu

Uniwersał

Planeta Oczu


IA ZG

Planetarium i Obserwatorium Olsztyn

Astro-Miejsca

IAU

Centrum Nauki Kepler

Planetarium Wenus

Centrum Nauk Przyrodniczych

Orion,serwis,astronomii,PTA

POLSA

Orion,serwis,astronomii,PTA,media,o,kosmosie

Astronarium

forum astronomiczne

IPCN

CELESTIA

Portal AstroNet

Forum Meteorytowe

kosmosnautaNET

kosmosnautaNET

Nauka w Polsce

astropolis

astromaniak

PTMA

PTR

PTM

heweliusz

heweliusz

ESA

Hubble ESA

Space.com

Space Place

Instructables

APOD
Zdjęcie dnia (APOD.pl)
Astro-Projekty
IASC

Brite-PL

gloria, astroprojekt

mini-sat

konkurs astronomiczny

EUHOU

ZooNivers

ZOONIVERSE odkrywanie planet

ITelescop

Gwiezdne Wrota

Sekcja Astronomiczna GLOBE at Night

Sekcja Astronomiczna Einstein, gwiezdne, wrota

Sekcja Astronomiczna Ciemne Niebo

Polaris

Polaris

KMO

Tu pełno nauki
Nauka. To lubię

SciFun

KhanAcademyPolski

Wiadomości Naukowe TVP
Konkursy
Olimpiady Astronomiczne
Olimpiada Astronomiczna przebiega w trzech etapach.
Zadania zawodów I stopnia są rozwiązywane w warunkach pracy domowej. Zadania zawodów II i III stopnia mają charakter pracy samodzielnej. Zawody finałowe odbywają się w Planetarium Śląskim. Tematyka olimpiady wiąże ze sobą astronomię, fizykę i astronomiczne aspekty geografii. Olimpiady Astronomiczne


Urania Postępy Astronomii - konkurs dla szkół


astrolabium

Organizatorem konkursu astronomicznego jest Fundacja dla Uniwersytetu Jagiellońskiego a patronat nad akcją sprawuje Obserwatorium Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika będące instytutem Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
Zobacz szczegóły »

astrolabium

konkurs, astronomiczny

AstroSklepy
Astro Schopy
Aktualnie online
Gości online: 3

Użytkowników online: 0

Łącznie użytkowników: 3
Najnowszy użytkownik: DamianZlobinski
Odwiedziny gości
Dziś:1,446
Wczoraj:2,700
W tym tygodniu:7,660
W tym miesiącu:66,324
W tym roku:331,775
Wszystkich:11,923,280
Ankieta
Gdzie jest Nowa Kelpera?

Lew

LMC

Rak

Wężownik

Smok

Rak

Dziwne zachowanie gwiazdy ujawniło samotną czarną dziurę ukrytą w olbrzymiej gromadzie gwiazd
eso slowaKluczowe Artist’s impression of the black hole binary system in NGC 3201
Astronomers using ESO’s MUSE instrument on the Very Large Telescope in Chile have discovered a star in the cluster NGC 3201 that is behaving very strangely. It appears to be orbiting an invisible black hole with about four times the mass of the Sun — the first such inactive stellar-mass black hole found in a globular cluster. This important discovery impacts on our understanding of the formation of these star clusters, black holes, and the origins of gravitational wave events.This artist’s impression shows how the star and its massive but invisible black hole companion may look, in the rich heart of the globular star cluster.

Źródło:ESO/L. Calçada/spaceengine.org
Astronomowie używający należącego do ESO instrumentu MUSE na Bardzo Dużym Teleskopie (VLT) w Chile odkryli gwiazdę w gromadzie NGC 3201, która zachowuje się bardzo dziwnie. Wydaje się krążyć po orbicie wokół niewidzialnej czarnej dziury o masie około czterech mas Słońca — to pierwsza taka nieaktywna czarna dziura o masie gwiazdowej odkryta w gromadzie kulistej i pierwsza znaleziona przez bezpośrednie wykrycie jej oddziaływania grawitacyjnego. To ważne odkrycie wpłynie na nasze zrozumienie powstawania gromad gwiazd, czarnych dziur i pochodzenie zdarzeń fal grawitacyjnych.


Gromady kuliste gwiazd to olbrzymie kule dziesiątek tysięcy gwiazd, które krążą wokół większości galaktyk. Należą do najstarszych znanych systemów gwiazdowych we Wszechświecie i są datowane na czasy bliskie początkom wzrostu i ewolucji galaktyk. Obecnie wiadomo o ponad 150 takich gromadach należących do Drogi Mlecznej.

Jedna z gromad, o nazwie NGC 3201, położona w południowym gwiazdozbiorze Żagla, została zbadana przy pomocy instrumentu MUSE na należącym do ESO Bardzo Dużym Teleskopie (VLT) w Chile. Międzynarodowy zespół astronomów ustalił, iż jedna z gwiazd [1] w NGC 3201 zachowuje się bardzo dziwnie — jest przerzucana do przodu i do tyłu z prędkościami kilkuset tysięcy kilometrów na godzinę, co następuje w powtarzalny sposób co 167 dni [2].

Pierwszy autor, Benjamin Giesers (Georg-August-Universität Göttingen, Niemcy) został zaintrygowany zachowaniem gwiazdy: „Krąży po orbicie wokół czegoś, co jest kompletnie niewidoczne, a ma masę ponad cztery razy większą niż masa Słońca — to może być tylko czarna dziura! Pierwsza odkryta w gromadzie kulistej przez bezpośrednie obserwacje przyciągania grawitacyjnego.”

Związek pomiędzy czarnymi dziurami, a gromadami kulistymi jest ważny, ale tajemniczy. Z powodu swoich dużych mas i starego wieku tych gromad uważa  się, że wyprodukowały one mnóstwo czarnych dziur o masach gwiazdowych — powstających gdy masywne gwiazdy wybuchają i kolapsują po długim życiu w gromadzie [3] [4].

slowaKluczowe Hubble image of the globular star cluster NGC 3201 (annotated)
This image from the NASA/ESA Hubble Space Telescope shows the central region of the rich globular star cluster NGC 3201 in the southern constellation of Vela (The Sails).
A star that has been found to be orbiting a black hole with four times the mass of the Sun is indicated with blue circle.
Źródło: ESA/NASA

Instrument MUSE dostarcza astronomom unikatową możliwość mierzenia w tym samym czasie ruchów tysięcy odległych gwiazd. Dzięki nowym badaniom zespół był w stanie po raz pierwszy wykryć nieaktywną czarną dziurę w sercu gromady kulistej — taką, która obecnie nie pochłania materii i nie jest otoczona przez świecący dysk gazu. Udało się oszacować masę czarnej dziury dzięki ruchom gwiazdy schwytanej w monstrualnym przyciąganiu grawitacyjnym [5].

Na podstawie obserwowanych własności gwiazdy ustalono, że ma masę około 0,8 masy Słońca, a masa tajemniczego towarzysza została obliczona na koło 4,36 masy Słońca — czyli prawie na pewno czarna dziura [6].

Niedawne detekcje źródeł radiowych i rentgenowskich w gromadach kulistych, podobnie jak wykrycie w 2016 roku sygnałów fal grawitacyjnych wyprodukowanych przy zderzenie dwóch gwiazdowych czarnych dziur, sugerują, że względnie niewielkie czarne dziury mogą być powszechniejsze w gromadach kulistych niż do tej pory sądzono.

Giesers podsumowuje: „Do niedawna zakładano, że prawie wszystkie  czarne dziury znikają z gromad kulistych po krótkim czasie i że systemy takie, jak omawiany, nie powinny istnieć! Ale wyraźnie widać, że to nie tak – nasze odkrycie jest pierwszą bezpośrednią detekcją grawitacyjnych efektów od gwiazdowej czarnej dziury w gromadzie kulistej. Wyniki pomogą w zrozumieniu formowania się gromad kulistych I ewolucji czarnych dziur oraz układów podwójnych – co jest kluczowe w kontekście zrozumienia źródeł fal grawitacyjnych.”

Uwagi

[1] Znaleziona gwiazda znajduje się na odejściu z ciągu głównego, co oznacza, że jest na końcu fazy zwanej ciągiem głównym. Wyczerpała swoje zasoby paliwa wodorowego i zmierza w stronę stania się czerwonym olbrzymem.

[2] Obecnie przy pomocy instrumentu MUSE prowadzony jest duży przegląd 25 gromad kulistych wokół Drogi Mlecznej, przy wsparciu konsorcjum MUSE. Dostarczy astronomom widma od 600 do 27000 gwiazd w każdej z gromad. Badania obejmują analizy „prędkości radialnych” indywidualnych gwiazd – szybkości z jaką poruszają się w stronę Ziemi lub się od niej oddalają, wzdłuż linii widzenia obserwatora. Dzięki prędkościom radialny można określić orbity gwiazd, a także własności dowolnego masywnego obiektu, który okrążają.

[3] Przy braku nieustannych procesów formowania gwiazd, tak w jak w przypadku gromad kulistych, gwiazdowe czarne dziury szybko stają się najbardziej masywnymi obiektami w okolicy. Generalnie, gwiazdowe czarne dziury w gromadach kulistych są około cztery razy masywniejsze niż otaczające je małomasywne gwiazdy. Najnowsze teorie wskazują, że czarne dziury tworzą gęste jądro gromady, które następnie oddziela się od reszty materii gromady. Uważa się, że ruchy w centrum gromady wyrzucają większość czarnych dziur i niewielkie z nich jest w stanie przetrwać po kilku miliardach lat.

[4] Czarne dziury o masie gwiazdowej — tzw. kolapsary — formują się gdy masywna gwiazda umiera zapadając się (kolapsując) pod wpływem własnej grawitacji i wybuchając jako potężna hipernowa. Pozostaje po tym czarna dziura obejmująca większość masy dawnej gwiazdy, która może być w przedziale od kilku do kilkudziesięciu mas Słońca.

[5] Ponieważ światło nie jest w stanie uciec z czarnej dziury z powodu potężnej grawitacji, podstawową metoda ich wykrywania są obserwacje emisji radiowej lub rentgenowskiej pochodzącej od gorącej materii wokół nich. Ale gdy czarna dziura nie oddziałuje z gorącą materią i nie akumuluje masy, ani nie emituje promieniowania – tak jak w tym przypadku – staje się „nieaktywna” i niewidzialna, potrzebna jest więc inna metoda detekcji.

[6] Ponieważ nieświecący obiekt w tym układzie podwójnym nie może być obserwowany bezpośrednio, istnieją alternatywne wyjaśnienia, aczkolwiek znacznie mniej przekonujące. Być może jest to układ potrójny układ gwiazd złożony z  dwóch ciasno związanych gwiazd neutronowych, a obserwowana gwiazda krąży wokół nich. Scenariusz ten wymagałby, aby każda z ciasno związanych gwiazd była co najmniej dwukrotnie bardziej masywna od Słońca, a takiego układu podwójnego nigdy do tej pory nie obserwowano.

Więcej informacji

Wyniki badań zaprezentowano w artykule pt. „A detached stellar-mass black hole candidate in the globular cluster NGC 3201”, B. Giesers et al., który ukaże się w czasopiśmie Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.

Skład zespołu badawczego: Benjamin Giesers (Georg-August-Universität Göttingen, Niemcy), Stefan Dreizler (Georg-August-Universität Göttingen, Niemcy), Tim-Oliver Husser (Georg-August-Universität Göttingen, Niemcy), Sebastian Kamann (Georg-August-Universität Göttingen, Niemcy; Liverpool John Moores University, Liverpool, Wielka Brytania), Guillem Anglada Escudé (Queen Mary University of London, Wielka Brytania), Jarle Brinchmann (Leiden Observatory, Leiden University, Leiden, Holandia; Universidade do Porto, CAUP, Porto, Portugalia), C. Marcella Carollo (Swiss Federal Institute of Technology, ETH, Zurich, Szwajcaria) Martin M. Roth (Leibniz-Institut für Astrophysik Potsdam, Potsdam, Niemcy), Peter M. Weilbacher (Leibniz-Institut für Astrophysik Potsdam, Potsdam, Niemcy) oraz Lutz Wisotzki (Leibniz-Institut für Astrophysik Potsdam, Potsdam, Niemcy).

ESO jest wiodącą międzyrządową organizacją astronomiczną w Europie i najbardziej produktywnym obserwatorium astronomicznym na świecie. Wspiera je 16 krajów: Austria, Belgia, Brazylia, Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Hiszpania, Holandia, Niemcy, Polska, Portugalia, Szwajcaria, Szwecja, Wielka Brytania oraz Włochy. ESO prowadzi ambitne programy dotyczące projektowania, konstrukcji i użytkowania silnych naziemnych instrumentów obserwacyjnych, pozwalając astronomom na dokonywanie znaczących odkryć naukowych. ESO odgrywa wiodącą rolę w promowaniu i organizowaniu współpracy w badaniach astronomicznych. ESO zarządza trzema unikalnymi, światowej klasy obserwatoriami w Chile: La Silla, Paranal i Chajnantor. W Paranal ESO posiada teleskop VLT (Very Large Telescope - Bardzo Duży Teleskop), najbardziej zaawansowane na świecie astronomiczne obserwatorium w świetle widzialnym oraz dwa teleskopy do przeglądów. VISTA pracuje w podczerwieni i jest największym na świecie instrumentem do przeglądów nieba, natomiast VLT Survey Telescope to największy teleskop dedykowany przeglądom nieba wyłącznie w zakresie widzialnym. ESO jest głównym partnerem ALMA, największego istniejącego projektu astronomicznego. Z kolei na Cerro Armazones, niedaleko Paranal, ESO buduje 39-metrowy teleskop ELT (Extremely Large Telescope - Ekstremalnie Wielki Teleskop), który stanie się „największym okiem świata na niebo”.

Krzysztof Czart
Urania - Postępy Astronomii



Komentarze
Brak komentarzy. Może czas dodać swój?
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się , żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
stat4u
Wszystko o ...
Logo SA GW, autor Jacek Patka

Forum Astronomiczne PL


BOINC
Opiekun Naukowy
Słoneczny panel
Dziś jest:

Wschód słońca: 6:59
Zachód słońca: 17:25
Dzień trwa:
10 Godzin 26 minut
Jest krótszy od najdłuższego dnia o: 8:10
Dane dla:
Żagań
Szerokość: 51°37 N
Długość: 15°19 E
Imieniny obchodzą:
Eleonora, Piotr, Gumbert
Faza Księżyca

Data: 21-2-2018 19:02:44

faza
Słońce
Słońce na żywo Słońce na żywo
Wszystkie aktualne
obrazy Słońca





Na niebie

Mapa Nieba


Comet 67P (Churyumov-Gerasimenko)

Faza Księżyca

CALSKY

Położenie ISS
The current position of the ISS
tranzyty ISS

Misja KEPLER

ZOONIVERSE odkrywanie planet

EPUP
3693 planety
Astropogoda




seeing

sat24, chmury, pogoda

Pogoda
sat24, chmury, pogoda

astropogoda,pogoda,astro,twojapogoda
Czytelnia

vademecum, miłośnika, astronomii, dwumiesięcznik, astronomia

Urania, numery archiwalne,przedwojenne

gwiazdy,zmienne,poradnik,gazeta,pdf,astronomia,pomiary

vademecum, miłośnika, astronomii, dwumiesięcznik, astronomia

astronomia amatorska

KTW'

Astronautilius

KTW'

kreiner, ziemia i wszechświat

kreiner, ziemia i wszechświat

poradnik, miłośnika, astronomii, książka, Tomasz, Rożek

poradnik, miłośnika, astronomii, książka, Rudż, Przemysław

atlas, nieba, książka, astronomia

atlas, księżyca, książka, astronomia

Poradnik Miłośnika Astronomii

Mądre Książki
Losowa Fotka
Video kategoria
Apollo (1)
Astronautyka (13)
Astronomia (33)
Curiosity (2)
Fizyka (9)
Kosmologia (4)
Nauka (3)
Rosetta (4)
Sekcja (27)
Sonda (3)
Tutoriale (3)
Archiwa

2018

2017

2016

2015

2014

Wygenerowano w sekund: 0.06 19,633,085 unikalne wizyty
strzaka do gry