Opowieść o trzech gwiezdnych miastach
Dodane przez jacek dnia 28/07/2017 11:17:36
ESO,VLT,VST,M42,Orion Nebula The Orion Nebula and cluster from the VLT Survey Telescope
OmegaCAM - the wide-field optical camera on ESO's VLT Survey Telescope (VST) - has captured the spectacular Orion Nebula and its associated cluster of young stars in great detail, producing this beautiful new image. This famous object, the birthplace of many massive stars, is one of the closest stellar nurseries, at a distance of about 1350 light-years.
Źródło: ESO/G. Beccari
Dzięki nowym obserwacjom przy pomocy należącego do ESO teleskopu VST, astronomowie odkryli trzy różne populacje niemowlęcych gwiazd w gromadzie w Mgławicy Oriona. To niespodziewane odkrycie dodaje nowy, bardzo ważny aspekt, do zrozumienia w jaki sposób formują się takie gromady. Odkrycie sugeruje, że powstawanie gwiazd może zachodzić falami, z których każda zachodzi w znacznie szybszej skali czasowej niż do tej pory przypuszczano.
Treść rozszerzona

OmegaCAM - kamera optyczna szerokiego pola na należącym do ESO teleskopie VLT Survey Telescope (VST) - uchwyciła spektakularną Wielką Mgławicę w Orionie i związaną z nią gromadę młodych gwiazd (Orion Nebula Cluster), uzyskując nowe, piękne i bardzo szczegółowe zdjęcie. Obiekt ten jest jednym z najbliższych gwiezdnych żłobków zarówno dla gwiazd małomasywnych, jak i tych o dużych masach. Odległość wynosi około 1350 lat świetlnych [1].

Ale mamy tutaj coś więcej niż tylko ładny obrazek. Zespół naukowy, którym kieruje astronom ESO, Giacomo Beccari, wykorzystał zebrane dane świetnej jakości do precyzyjnego zmierzenia jasności i barw wszystkich gwiazd w gromadzie Mgławicy Oriona. Pomiary pozwoliły astronomom na ustalenie mas i wieku gwiazd. Ku zaskoczeniu naukowców, dane ujawniły istnienie trzech różnych populacji o potencjalnie różnych wieku.

"Analiza danych po raz pierwszy była jednym z tych momentów "Wow!", które zdarzają się tylko raz lub dwa razy w trakcie życia astronoma" mówi Beccari, pierwszy autor publikacji opisującej wyniki badań. "Niesamowita jakość obrazów z OmegaCAM pokazała bez cienia wątpliwości, że widzimy trzy różne populacje gwiazd w centralnych częściach Oriona."

Monika Petr-Gotzens, współautorka pracy, także pracująca z ESO Garching, kontynuuje: "Ma to duże znaczenie. Jesteśmy świadkami tego, że gwiazdy w gromadzie na początku swojego życia nie formują się wszystkie jednocześnie. Może to oznaczać, że nasze zrozumienie sposobu powstawania gwiazd w gromadach wymaga modyfikacji."

ESO,VLT,VST,M42,Orion Nebula The Orion Nebula showing three populations of young stars
OmegaCAM - the wide-field optical camera on ESO's VLT Survey Telescope (VST) - has captured the spectacular Orion Nebula and its associated cluster of young stars in great detail, producing this beautiful new image. This famous object, the birthplace of many massive stars, is one of the closest stellar nurseries, at a distance of about 1350 light-years.
On this plot different populations of young stars are marked in different colours. The blue ones are oldest and the red youngest, with green ones an intermediate age. These stars seems to have formed in three bursts of star formation during the last three million years.
Źródło: ESO/G. Beccari

Astronomowie starannie sprawdzili możliwość, czy zamiast wskazywać różny wiek, odmienna jasność i kolory niektórych z gwiazd może być spowodowana obecnością ukrytych towarzyszy (wtedy gwiazda wydawałaby się jaśniejsza i bardziej czerwona niż jest w rzeczywistości). Ale taka koncepcja skutkuje dość nietypowymi własnościami takich par gwiazd, których nigdy dotąd nie obserwowano. Inne pomiary gwiazd, takie jak ich prędkości rotacji i widma, także wskazują, że obiekty te muszą mieć różny wiek [2].

"Chociaż nie można jeszcze formalnie wykluczyć możliwości, że gwiazdy te są podwójne, wydaje się bardziej naturalne do zaakceptowania, że widzimy trzy generacje gwiazd, które uformowały się sukcesywnie w ciągu mniej niż trzech milionów lat" podsumowuje Beccari.

Nowe wyniki silnie sugerują, że powstawanie gwiazd w gromadzie Mgławicy Oriona zachodzi falami i szybciej niż do tej pory sądzono.

Uwagi

[1]  Wielka Mgławica w Orionie była badana wieloma teleskopami ESO, w szczególności wykonywano zdjęcia w zakresie widzialnym przy pomocy 2,2-metrowego teleskopu MPG/ESO (eso1103) i w podczerwieni przy pomocy teleskopu VISTA (eso1701) oraz instrumentu HAWK-I na teleskopie VLT (eso1625).

[2] Zespół badawczy odkrył także, że każda z trzech różnych generacji rotuje z różnymi prędkościami - najmłodsze gwiazdy rotują najszybciej, a najstarsze najwolniej. W tym scenariuszu gwiazdy formowałyby się bezpośrednio jedna po drugiej w skali czasowej trzech milionów lat.

Więcej informacji

Wyniki badań opisano w artykule pt. "A Tale of Three Cities: OmegaCAM discovers multiple sequences in the color­ magnitude diagram of the Orion Nebula Cluster," G. Beccari i inni, który ukaże się w czasopiśmie Astronomy & Astrophysics.

Skład zespołu badawczego: G. Beccari, M.G. Petr-Gotzens and H.M.J. Boffin (ESO, Garching bei München, Niemcy), M. Romaniello (ESO; Excellence Cluster Universe, Garching bei München, Niemcy), D. Fedele (INAF-Osservatorio Astrofisico di Arcetri, Firenze, Włochy), G. Carraro (Dipartimento di Fisica e Astronomia Galileo Galilei, Padova, Włochy), G. De Marchi (Science Support Office, European Space Research and Technology Centre (ESA/ESTEC), Holandia), W.J. de Wit (ESO, Santiago, Chile), J.E. Drew (School of Physics, University of Hertfordshire, Wielka Brytania), V.M. Kalari (Departamento de Astronomía, Universidad de Chile, Santiago, Chile), C.F. Manara (ESA/ESTEC), E.L. Martin (Centro de Astrobiologia (CSIC-INTA), Madryt, Hiszpania), S. Mieske (ESO, Chile), N. Panagia (Space Telescope Science Institute, USA); L. Testi (ESO, Garching); J.S. Vink (Armagh Observatory, Wielka Brytania); J.R. Walsh (ESO, Garching) oraz N.J. Wright (School of Physics, University of Hertfordshire; Astrophysics Group, Keele University, Wielka Brytania).

ESO jest wiodącą międzyrządową organizacją astronomiczną w Europie i najbardziej produktywnym obserwatorium astronomicznym na świecie. Wspiera je 16 krajów: Austria, Belgia, Brazylia, Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Hiszpania, Holandia, Niemcy, Polska, Portugalia, Szwajcaria, Szwecja, Wielka Brytania oraz Włochy. ESO prowadzi ambitne programy dotyczące projektowania, konstrukcji i użytkowania silnych naziemnych instrumentów obserwacyjnych, pozwalając astronomom na dokonywanie znaczących odkryć naukowych. ESO odgrywa wiodącą rolę w promowaniu i organizowaniu współpracy w badaniach astronomicznych. ESO zarządza trzema unikalnymi, światowej klasy obserwatoriami w Chile: La Silla, Paranal i Chajnantor. W Paranal ESO posiada teleskop VLT (Very Large Telescope - Bardzo Duży Teleskop), najbardziej zaawansowane na świecie astronomiczne obserwatorium w świetle widzialnym oraz dwa teleskopy do przeglądów. VISTA pracuje w podczerwieni i jest największym na świecie instrumentem do przeglądów nieba, natomiast VLT Survey Telescope to największy teleskop dedykowany przeglądom nieba wyłącznie w zakresie widzialnym. ESO jest głównym partnerem ALMA, największego istniejącego projektu astronomicznego. Z kolei na Cerro Armazones, niedaleko Paranal, ESO buduje 39-metrowy teleskop ELT (Extremely Large Telescope - Ekstremalnie Wielki Teleskop), który stanie się "największym okiem świata na niebo".

Linki

Krzysztof Czart
Urania - Postępy Astronomii
Toruń, Polska