MOST
-
jacek
16/10/2008
- Astronomia
- 9480 czytań
MOST został wyniesiony na orbitę za pomocą rosyjskiej rakiety 30 czerwca 2003 r., w dzień przed świętem narodowym Kanady. Przy okazji umieszczono na orbitach kilka innych małych satelitów, ale MOST był głównym z nich i dyktował parametry startu. Dwa pierwsze stopnie to rakieta balistyczna SS-19 (zasób tych rakiet podlegał stopniowemu niszczeniu w ramach porozumienia o rozbrojeniu), zaś trzeci stopień to bardzo precyzyjny pojazd „Breeze” z możliwością zatrzymywania i uruchamiania silnika. Końcowa orbita była absolutnie doskonała i zapewniała synchroniczność z widocznością Słońca przez kilka lat, z pewnym wyprzedzeniem, tak że teraz, po 5 latach, jest właśnie optymalne ustawienie orbity.
Rys. 4. Ze swojej wysokości orbitalnej MOST może obserwować w sposób ciągły, przez okres 2 miesięcy, obiekty nieba równikowego wewnątrz stożka zwanego Continuous Viewing Zone
Przy budowie satelity starano się zmniejszyć koszta do minimum. Przykładowo, zamiast występować o kosztowną licencję na wyłączność częstotliwości komunikacji w paśmie radiowym i możliwość wykorzystania techniki cyfrowej, zastosowano modemy i radio działające na metrowych falach amatorskich. Co prawda zmniejszyło to możliwości telemetrii (upload, tzn. do satelity, 9600 kB; download, tzn. z satelity na Ziemię, 38 400 kB) i zmusiło do kompresji danych w komputerze satelity oraz użycia 3 stacji odbiorczych (UTIAS w Toronto, Vancouver, Wiedeń).
Rys. 5. Zespół naukowy MOST-a. Stoją, od lewej, profesorowie Anthony Moffat (Montreal), Werner Weiss (Wieden), David Guenther (Halifax), Gordon Walker (Vancouver i Victoria), Dimitar Sasselov (Harvard), Rainer Kuschnig (Vancouver, obecnie Wiedeń). Siedzą od lewej: Jaymie Matthews (Principal Investigator) i Sławek Ruciński (Toronto, do 1984 r. Warszawa). Fot. arch. autora
Zespół naukowy MOST-a jest mały, zaledwie 8-osobowy. Gdy autor ankietował w 1997 r. kanadyjską społeczność astronomiczną i szukał poparcia dla idei MOST-a, na jego apel zareagowało mało astronomów. Większość uważała przedsięwzięcie za stratę czasu… Zespół techniczny zmieniał się i podczas konstrukcji sięgał około 30 osób, ale obecnie składa się z kilku (niskoopłacanych) magistrantów i doktorantów w UTIAS i na UBC. Ale dane z MOST-a analizowało już wielu astronomów, bo po roku są one dostępne dla wszystkich.
Teraz o kosztach. Typowy mały satelita NASA serii Explorer kosztuje 100 mln dolarów. Teleskop Hubble'a kosztował kilka miliardów, ale właściwie nie wiadomo dokładnie ile… MOST był więc supertani. W tym okresie dolar kanadyjski warty był około 2/3 amerykańskiego, więc koszt był jeszcze niższy. Osiągnięto go głównie przez ograniczenie zespołu technicznego do minimum, szereg uproszczeń (takich jak wspomniana telemetria), użycie „taniej” rakiety (te koszty byłyby jednak obecnie wyższe) i przez entuzjazm wykonawców, którzy nie traktowali MOST-a jako tylko możliwości zarobkowej…





















































