Gwiazda zaćmieniowa z dużym mimośrodem orbity

Podczas obserwacji gwiazdy Wolfa-Rayeta6 WR111 jedna z gwiazd prowadzenia satelity („guide star”) HD 313926 wykazała zmienność zaćmieniową, z okresem 2,27 dnia. Minimum wtórne (płytsze) jest w tej gwieździe przesunięte z oczekiwanej fazy 0,5, sugerując ekscentryczność orbity. Analiza zmian jasności wykazała, że ta nowo odkryta gwiazda ma bardzo duży mimośród orbitalny, e = 0,21, co jest niezwykłe dla tak krótkiego okresu (Rucinski i in. 2007). Gdy okres orbitalny jest krótki, a więc gdy gwiazdy są blisko siebie, ich wzajemne oddziaływanie przypływowe powoduje szybką „cyrkularyzację” orbity.

HD 313926 wymaga dalszych badań, zwłaszcza spektroskopii. Ale jej przypadek wykazuje, ze MOST może nawet odkrywać nowe gwiazdy zmienne, a nie tylko podnosić precyzję obserwacji obiektów już dobrze znanych i poprzednio analizowanych.

Udział autora

W latach 1987 do 1997 autor pracował w (nieistniejącym obecnie) Institute for Space and Terrestrial Science (ISTS) w Toronto, gdzie miał okazję spotykać się z wieloma inżynierami i specjalistami w dziedzinie konstrukcji satelitów i instrumentów orbitalnych. Od wystrzelenia Sputnika-1 w 1957 r., które nastąpiło gdy był miłośnikiem astronomii w szkole średniej i aktywnie obserwował gwiazdy zmienne, zawsze nosił się z marzeniem o umieszczeniu na orbicie małego teleskopu do obserwacji gwiazd zmiennych. Ale inżynierowie chłodzili te zapały: stabilizacja 3-osiowa wymagała według ich zdania dużych, masywnych satelitów, te zaś byłyby zbyt drogie, aby uzasadnić koszta obserwacjami gwiazd zmiennych. Tak było aż do spotkania z dr. inż. Kieran Carroll, specjalistą od stabilizacji małych satelitów, który wtedy pracował w UTIAS i Dynacon.

Cotygodniowe, kilkugodzinne rozmowy z Kiranem przez kilka miesięcy 1997 r. pozwoliły na ustalenie geometrii satelity i jego wymaganej orbity. MOST7, tak jak został wystrzelony, był dokładnie taki, jak opisany w około 100-stronicowym wniosku do Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej (Canadian Space Agency, CSA)8. Niestety, w tym właśnie pamiętnym 1997 r. ISTS przestał istnieć przez nagle ucięcie finansowania przez prowincję Ontario i autor podjął pracę w obserwatorium na Hawajach. Prawdę mówiąc, autor tych słów przestał wtedy myśleć o projekcie MOST, będąc całkowicie zaabsorbowany poznawaniem niezwykłych warunków pracy w Canada-France-Hawaii Telescope (CFHT)9…

Niespodziewanie, w 1998 r., jak grom z jasnego nieba przyszła wiadomość o przyznaniu funduszy na budowę satelity. Aby uratować projekt, jego prowadzenie zostało przekazane profesorowi Jaymie Matthews w University of British Columbia w Vancouver. Autor pozostał w zespole naukowym jako użytkownik satelity a również jako „ojciec” pomysłu, co jest zresztą zawsze notowane i należycie honorowane (patrz notatka u dołu strony … o Nagrodzie Alouette).