Jak już pisaliśmy Pan Szymon Kozłowski został naszym Naukowym Opiekunem. Udało nam się porozmawiać z Panem Szymonem i to do tego jak był w pracy. My właśnie siadaliśmy do próżnej kolacji a w USA, gdzie pracuje nasz astronom była, 14.00. Udało nam skorzystać z podzielności uwagi naukowca i zamienić kilka słów przez najsłynniejszy komunikator w Polsce - GG.

Cóż ciekawego dzieje się za oceanem? Nasz astrofizyk zajmuje się obecnie kilkoma zagadnieniami. Jednym z najważniejszych z jego punktu widzenia to badanie kwazarów. Pan Szymon jest odkrywcą metody obserwacji kwazarów wśród tysięcy gwiazd drogi mlecznej. Problem jest poważny, jak wyjaśnił nam, gdyż kierując teleskop na drogę mleczną widzimy tysiące gwiazd. Znamy ten problem nawet z naszych zajęć. Już nawet nasz niewielki teleskop pozwala dojrzeć w Drodze Mlecznej niezliczone ilości święcących punkcików – to gwiazdy. Wśród nich jest ogromna ilość różnych innych obiektów w tym kwazary.

W naszej sekcji są same asy. I to zarówno w nauce jak i sporcie. W piątek 18 września 2009r. Pan Burmistrz Żagania wręczył asom żagańskim stypendia za wybitne osiągnięcia w nauce, sporcie i kulturze. I tak Bartłomiej Patka otrzymał stypendium I stopnia za osiągnięcia w nauce (został np. laureatem Olimpiady Matematyczno Przyrodniczej). Natomiast Jakub Szczepański otrzymał stypendium za wybitne osiągnięcia sportowe.

Wszystkie te działania wymagają ogromnego nakładu pracy. A mimo to mają oni również czas na swoje hobby i szerokie zainteresowania. Każdy z nich to bardzo dobrzy uczniowie.

Zadanie było proste w formie - 'Dlaczego gwiazdy mrugają'. Choć odwiedź nie była możne taka łatwa, bo trzeba było podać nazwę zjawiska fizycznego odpowiedzialnego za to mruganie.

Ekstynkcja atmosferyczna bo tak brzmi odpowiedź to zjawisko polegające na osłabieniu natężenia światła ciał niebieskich, powstałe w atmosferze na skutek pochłaniania i rozpraszania światła. Jej wartość zmienia się w zależności od położenia i wysokości. W zakresie światła widzialnego przez atmosferę ziemską przechodzi około 80% światła padającego pionowo.

Najważniejszym źródłem absorpcji promieniowania w atmosferze ziemskiej jest ozon, który silnie absorbuje promieniowanie w zakresie bliskiej podczerwieni.

Poniżej kalendarium zjawisk astronomicznych na miesiąc październik 2009r. Obserwacje Jowisza są nadal atrakcyjnym tematem wieczorów pod warunkiem dobrej pogody. Jasność tego obiekty pozwala jednak prawie w każdej fazie Księżyca prowadzić obserwacje, a szybkość ruchu księżyców dają niesamowite wrażenia z obserwacji.

W tym miesiącu mamy aż cztery roje meteorów do obserwacji. Z czego Orionidy należą do bardzo szybkich i jasnych. Do obserwacji każdego z nich warto wybrać ciemne niebo poza miastem. Jak pamiętamy z newsa przed wakacjami, nasze miasto nie należy do dobrze oświetlonych i iluminacje miejskie bardzo przeszkadzają w tego typu obserwacjach.

W naszej sekcji stale przybywa nowych członków. Ale ostatni kandydat jest niezwykłą osobą. Prawdę powiedziawszy sami go sobie wybraliśmy, a on jedynie nam nie odmówił z racji naszych starych znajomości i wspólnych spotkań w PTMA.

Szymon Kozłowski, trzydziestoletni astrofizyk i doktor astronomii (University of Manchester w Wielkiej Brytanii), bo o nim mowa, był studentem astronomii w Zielonogórskim Uniwersytecie. Obecnie jest na stażu doktoranckim w USA.

Specjalista od odkrywania planet pozasłonecznych, jedną z nich ma na swoim osobistym koncie. Obecnie zajmuje się odkrywaniem ich w ilościach hurtowych. Zajmuje się też kwazarami, mikorosoczewkowaniem i wszystkimi tymi wspaniałościami astronomii i astrofizyki, o których na stale pozostaje marzyć i zaczytywać się wieczorami.

Międzynarodowy zespół naukowców kierowany przez Mirjam Langhans, z niemieckiego Centrum Kosmonautyki (DLR), przedstawił pierwsze wyniki całościowej analizy występowania i pochodzenia kanałów rzecznych na Tytanie, jednym z księżyców Saturna.

Do chwili obecnej naukowcy skupiali się na pojedynczych kanałach ze względu na fakt, że dane widmowe zostały uchwycone dla wąskich obszarów powierzchni Tytana pod gęstą atmosferą składającą się głównie z azotu. Teraz, po raz pierwszy, zespół DLR opracował pełny schemat złóż płynnych węglowodorów, takich jak metan, etan i ich wpływów erozyjnych.

'Gwiezdne drogi' sam autor nazwał powieścią naukową, przedstawia w niej bowiem odkrycia naukowe dotyczące historii Ziemi, kosmosu i człowieka.

Celem Nilsona nie jest jednak li tylko ich popularyzacja, stanowią kanwę refleksji nad ludzkim bytem, rozważań o naszej roli i naszym miejscu we wszechświecie. W efekcie 'Gwiezdne drogi' to filozoficzna opowieść urzekająca niemal poetyckim pięknem. Peter Nilson (1937-1998), szwedzki pisarz i astronom.

Lektura Uranii zawsze przynosiła znaczny przyrost naszej wiedzy, ale obecny piąty numer wywrócił nieco panujący porządek w naszych głowach. Oto prawo grawitacji Newtona poddane zostało w wątpliwość. Jak wykazuje zamieszczony przez autorów tej kontrowersyjnej nowiny artykuł Prawo to nie musi być spełnione wszędzie w takiej postaci w jakiej je znamy na ziemi.

Cały problem zaczął się od ciemnej materii i próby wyjaśnienia problemu z krzywą rotacji galaktyk. Otóż jak możemy przeczytać w materiałach na ten temat, krzywa prędkości rotacji galaktyk jest zbyt płaska jak na ilość materii jaką jesteśmy w stanie zaobserwować w badanych galaktykach. Innymi słowy mówiąc, galaktyki wirują tak, jakby w ramionach, w większej odległości od centrum galaktyki, było znacznie więcej masy niż widzimy i jesteśmy w stanie zliczyć. Tą brakującą, niewidoczną materię astronomowie nazwali oczywiście ciemną materią.

Ale są i tacy, którzy wykazali, że wcale nie potrzeba zaprzęgać do tego ciemnej materii, której ciągle nie jesteśmy w stanie wykryć i jaj natura pozostaje nadal tajemnicza. Wystarczy by prawo powszechnej grawitacji, którym Se tu posiłkujemy w obliczeniach było nieco inne w tamtych obszarach galaktyk. Inne znaczy uwzględniające zmniejszone przyśpieszenie jakiemu poddawana jest masa w peryferyjnych obszarach galaktyk. Różnica t a jest na tyle istotna, że uwzględniając tę poprawkę uzyskuje się pełna zgodność obserwacji z obliczeniami.

Wydawałoby się że to rewelacja, ale … no właśnie jest ale. Fizycy wymagają, by ta teoria miała jakieś podstawy w ogólnej teorii względności (taka elegancka wersja relatywistyczna) i wynikała z konkretnych podstaw teoretycznych, a tego właśnie jej brakuje. Po porostu spełnia warunki i jest sprawdzalna, choć nie wiadomo czy zawsze i wszędzie, ale w dotychczasowych pomiarach tak jest. A pomiary zrobiono w setkach galaktyk.

Ma za to elegancką nazwę „MOND” autorstwa Mordechai Milgroma czyli Zmodyfikowana Dynamika Newtona (ang. MOdified Newtonian Dynamics).

Ostanie spotkanie Sekcji było bardzo emocjonujące. Zaczęliśmy obserwacjami Słońca z racji jego nieco wzmożonej aktywności. Radość z plam była krótka. Na tarczy pozostały tylko bardzo słabe ślady po ostatnich grupach plam, a przy naszym refraktorze trzeba było nieco wysiłku i skupienia by je dostrzec. Obserwacje wzbudziły natychmiast zainteresowanie przechodniów. Pomału wrastamy w nasze miasto z astronomią. Osoby bez specjalnego zaproszenia podchodziły do teleskopu i obserwowały z nami Słońce. To wspaniałe uczucie, kiedy coś takiego ma miejsce.

Na początku (5 i 6) października w Planetarium Śląskim w Chorzowie odbędzie się druga edycja konferencji 'Astronomia w szkole'. Celem spotkania jest poszukiwanie sposobów na zainteresowanie młodych ludzi - głównie uczniów gimnazjów i szkół średnich - nauką.

Organizatorzy postanowili skupić się na astronomii, bo to ona daje ludziom nieograniczone możliwości aktywnego, naukowego poznania świata we wszystkich naukach ścisłych.

Skąd przyszliśmy? Skąd wzięła się Ziemia i Słońce? Odwieczne pytania stawiane przez człowieka. Wydawałoby się, że nigdy nie zdobędziemy na nie odpowiedzi. Ale historia potrafi być przekorna. Oto stoimy u wrót wiedzy dotąd tak tajemnej i niezdobytej. A wszystko za sprawą dociekliwego umysłu człowieka myślącego.

Stał się kiedyś taki czas, że ów człowiek stanął z podniesioną głową w piękną noc pełną gwiazd. I zastanawiał się jak sięgnąć do tej skarbnicy wiedzy. Przez tysiące lat zmieniał siebie i swój świat by dojść do celu, który sobie wyznaczył. Do poznania. Jak ta droga wyglądała? Co dowiedział się na swoim szlaku? Zobaczmy?!

Do Polski trafiła kolejna partia Galileoskopów, czyli edukacyjnych teleskopów astronomicznych.

Przypomnimy tylko idee tego projektu. Galileusz dokonał odkryć dzięki temu, że skierował na niebo istniejący w jego czasach teleskop. Odkrycia te zmieniły oblicze nauki i naszej rzeczywistości. Dzisiaj, z okazji MRA2009 w ramach projektu Galileoskop twórcy chcą przybliżyć wiedzę z zakresu astronomii, optyki i techniki.

Biorąc do reki galileoskop mamy możliwość poznać jego konstrukcję i dowiedzieć się Jak to działa? Teleskop jest sprzedawany w pakiecie do samodzielnego montażu, z instrukcjami dotyczącymi konstrukcji i działania. Całość jest przygotowana do zamontowania na statywie fotograficznym z możliwością podłączenia kamerki i robienia zdjęć.

Jest mała i gasnąca, ale wciąż niezwykle silna. A przy tym wiruje jak szalona i rozświetla wszystko wokół. Kto? Gwiazda neutronowa (czyli pulsar) PSR B1509-58. To ona jest 'odpowiedzialna' za niezwykły widok zarejestrowany przez krążące po orbicie obserwatorium rentgenowskie NASA Chandra.

Pulsar wyróżnia się tym, że wysyła w przestrzeń wokół siebie ogromne ilości energii i wiruje z zawrotną prędkością (PSR B1509-58 wiruje w tempie 7 obrotów na sekundę!). Źródłem gwałtownego promieniowania jest pole magnetyczne, w tym przypadku - 15 bilionów razy większe od pola magnetycznego Ziemi. Gwiazda neutronowa może w ten sposób tworzyć interesujące struktury, np. wielką dłoń sięgającą po światło.

Prawie 50 niedużych fragmentów rozproszonych na pustyni w Sudanie - tylko tyle zostało z asteroidy 2008 TC3, która spadła na Ziemię w październiku 2008 roku. Pierwszy raz naukowcom udało się prześledzić jej lot od początku do smutnego końca i zebrać nędzne szczątki - donosi czasopismo ''Nature''.

Kosmiczną bryłę wielkości samochodu jako pierwsi zauważyli astronomowie z Arizony. Później jej lot śledziły teleskopy na całym świecie, do czasu aż rozpadła się wchodząc w atmosferę ziemską nad Pustynią Nubijską w Sudanie.

Jak pisaliśmy już Słońce nie śpi. Ale wszystko wskazuje, na to, że jesteśmy zgodnie z planem w środku cyklu. Tak przynajmniej widać po tarczy, na której zgodnie z dzisiejszymi obserwacjami widać już wyraźnie plamy przy wschodniej krawędzi i południowym brzegu tarczy słonecznej.

Skierowanie teleskopu zgodnie ze wskazaniami fotografii z SOCHO, dają możliwość zaobserwowania trzech grup plam i to całkiem ładnie rozbudowanych. Zwraca uwagę duży obszar, jak na przedłużony sen naszej gwiazdy, występowania plam wraz z małymi towarzyszami. Plamy obserwowane przez filtr mylarowy nie są niczym wzmacniane dlatego im większa apertura teleskopu, tym obraz ma więcej szczegółów.

ESO znane jest wszystkim, bo kto nie wie co to jest VLT? To największe oczy ludzkości, choć niedługo, za parę lat mogą przejść do historii. Może je tez czekać taki sam los jak teleskop Hubble’a, który mimo zapowiedzi o rychłym złomowaniu nadal cieszy się dobrym wzrokiem. Kolejne modernizacje dają mu nowe możliwości, a nam radość obserwowania kosmosu.

ESO rękoma swoich inżynierów tworzy w ramach Międzynarodowego Roku Astronomii najdokładniejsze obrazy naszej Drogi Mlecznej. Tak powstał obraz centralnych obszarów naszej Galaktyki składający się z 200 godzin naświetlania i 1200 zdjęć tworzonych przez 29 dni. To kolejna prezentacja gwiezdnego domu ludzkości.

W czasie Jarmarku wiele osób widziało na niebie przelatującą stację orbitalną ISS. Dlatego nadal prezentujemy Państwu dane, aby łatwiej się można było przygotować do jej obserwacji. A że jest to wdzięczny obiekt to było widać w czasie Dni Miasta.

Tabela jest prosta w obsłudze. Pod datą są dane dla wybranego przelotu z mapką orientacyjną na tle gwiazdozbiorów, oraz pod linkiem obok napisu NEW! znajduje się inna mapa do orientacji obserwacji.

Miłego łowienia złotej rybki!! Potem miesięczna przerwa w obserwacjach - stacja będzie niedostępna z Polski.

Poznajemy galaktyki - odległe miasta we Wszechświecie. Obserwacje tych odległych obiektów począwszy od Andromedy-M31 będącej zaledwie 2mln lat świetlnych od nas to poznawanie światów takimi jakimi one były dawno temu - często miliardy lat temu.

Prowadząc obserwacje tych niesamowitych obiektów, astronomowie często łączą działalność wielu rozmaitych urządzeń, a wszystko po to by zdobyć pełniejszy obraz nieba na nami.

Rocky Kolb
'Ślepi obserwatorzy nieba. Ludzie, których idee ukształtowały nasz obraz Wszechświata'

Kim jesteśmy? Skąd przychodzimy? Dokąd zmierzamy? To odwieczne pytania ludzkości. Kto z nas nie zadawał ich sobie, spoglądając w niebo? Rocky Kolb podejmuje próbę wyjaśnienia tych kosmologicznych zagadnień, dając Czytelnikowi możliwość zapoznania się z najbardziej oszałamiającymi odkryciami badań astrofizyków. Prezentuje bardzo osobiste spojrzenie na zmiany zachodzące w astronomii i astrofizyce od czasów najdawniejszych aż do współczesności, a także na historię poznania gwiazd i Drogi Mlecznej, sposób ukształtowania Wszechświata pozagalaktycznego oraz okoliczności sformułowania współczesnej teorii Wielkiego Wybuchu. Historia kosmologii nie jest według niego opowieścią o rozwoju naukowej dyscypliny, ale raczej 'relacją z tryumfów ludzkiego ducha i wyobraźni'. Kolb wprowadza Czytelnika w fascynujący i tajemniczy świat kosmosu, przystępnie i barwnie wyjaśnia skomplikowane zagadnienia z dziedziny astrofizyki, przeplatając swoją opowieść zabawnymi anegdotami. Książka 'Ślepi obserwatorzy nieba' zdobyła w 1996 roku Emme Award, nagrodę przyznawaną przez Amerykańskie Towarzystwo Aeronautyczne. ...kiedyś czułem się tak, jakbym oderwał się od Ziemi. To wspaniałe uczucie. Mam nadzieję, że w tej książce potrafiłem przekazać choć jego część. A zatem kupujcie, czytajcie, cieszcie się! Rocky Kolb.

Jest już dostępna kolejna, bo 13 wersja programu Janusza Wilanda dla miłośników astronomii. Program został wyposażony w nowe funkcje, a przede wszystkim w aktualizację, którą teraz bardzo łatwo zainstalować w programie.

Program pomimo 13 numeru wersji jest bardzo dobrze wyposażony w rożnego rodzaju funkcje, przydatne w codziennym życiu amatora gwiezdnego nieba.

Takich plam nie widzieliśmy na naszej gwieździe od dawna. Badania Sond Stereo wskazują, że będzie to najaktywniejszy obszar na Słońcu w tym cyklu. Wiążą się z tym pewne zagrożenia dla sieci energetycznych na Ziemi

W czasie Jarmarku w ostatni weekend obserwowaliśmy wyrzuty koronalne ze Słońca, niektóre z nich były większe od naszej Ziemi. Można przypuszczać, że powstający obszar aktywności stanowi nowe grupy plam w nowym cyklu. Pamiętamy jednak, że nasza gwiazda potrafiła sprawiać nam już takie psikusy, że po pojawieniu się niewielkiej grupy plam znowu usypiało jej dynamo i przez kolejne miesiące nic się nie działo.

To było prawdziwe astronomiczne wydarzenie w Żaganiu. Skala przedsięwzięcia przerosła wszelkie oczekiwania. I choć nieliczni wątpili w to, zainteresowanie astronomią w Żaganiu jest ogromne. Czego dowiodły trzy dni funkcjonowania polowego obserwatorium astronomicznego na dziedzińcu Żagańskiego Pałacu Kultury.

A wszystko zaczęło się skromnie. W piątek pogoda jak na zamówienie, rozpoczęliśmy działalność obserwatorium od wieczornych obserwacji Jowisza. Iluminacje nie pozwalały na obserwacje galaktyk, jak choćby planowanej M31, ale Jarmark to wielkie święto miasta a światła dodają mu uroku. To jest jedyny okres kiedy miłośnicy astronomii tolerują ogromną masę światła nad miastem. Wcześniej, bo o godzinie 19.00, otworzyliśmy wystawę w Wieży Widokowej – „Układ słoneczny na Ziemi”. Autorem pracy jest członek naszej Sekcji Astronomicznej Bartłomiej Patka. Model Układu Słonecznego w skali 1:2mld pozwala na przedstawienie prawdziwego bezmiaru Kosmosu. Wystawę otworzył wspólnie z członkami Sekcji, Pan Dyrektor Żagańskiego Pałacu i gospodarz Wieży Widokowej, Jerzy Czapracki.

Wiedza o najbliższej na gwieździe jest bardzo rozbudowana, ale nadal przeciętny człowiek mało na ten temat wie i często nie rozumie jak bardzo jego życie zależy od tej niewielkiej w skalach kosmicznych gwiazdy.

Słońce to żółty karzeł klasy G2. i ... tak możemy podawać całe ciągi wiadomości na jego temat, ale można to zrobić dużo ciekawiej. Można pójść do samego źródła. Ty źródłem są polskie Zakłady Heliofizyki, czyli zakłady astronomii zajmujące się badaniami naszej gwiazdy. Czyli bezpośrednio od samych astronomów dowiemy się kompletu informacji o najpiękniejszej bo naszej gwieździe.

DESA Dzieła Sztuki i Antyki Sp. z o. o. jest najstarszą firmą w Polsce na rynku sztuki nieprzerwanie od 1950 roku. Prowadzi działalność handlową i kulturotwórczą, zabezpiecza cenne dzieła sztuki dla zbiorów muzealnych, prowadzi promocję dzieł sztuki współczesnej i jej twórców poprzez prezentacje wystaw w kraju i za granicą.

Jak podaje Dom Aukcyjny, który jest partnerem Międzynarodowego Roku Astronomii:
'Z okazji Międzynarodowego Roku Astronomii 2009 DESA organizuje wystawę prac o tematyce astronomicznej znanych polskich artystów malarzy, rzeźbiarzy i fotografików.